Doro\u015bli chc\u0105 si\u0119 uczy\u0107, ale nie chc\u0105 s\u0142ucha\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w, siedz\u0105c w \u0142awce. Wol\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, zespo\u0142owe rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w oraz wymian\u0119 wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144. \u2013 Je\u015bli pyta si\u0119 ich o uczestnictwo w kszta\u0142ceniu i szkoleniu, to z powodu skojarze\u0144 z edukacj\u0105 podobn\u0105 do formalnej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykazuje rezerw\u0119 \u2013 wyja\u015bnia Stanis\u0142aw Drza\u017cd\u017cewski z Ministerstwa Edukacji i Nauki, t\u0142umacz\u0105c, z czego wynikaj\u0105 problemy w badaniach uczenia si\u0119 doros\u0142ych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie indywidualnym uczenie si\u0119 jest warunkiem radzenia sobie w \u017cyciu. Najbardziej intensywnie uczymy si\u0119 jako dzieci, jeszcze przed przedszkolem. W zaawansowanym wieku musimy zmierzy\u0107 si\u0119 z problemami, kt\u00f3rych nie znali\u015bmy w m\u0142odo\u015bci. Jest jeszcze perspektywa szersza, spo\u0142eczna, w kt\u00f3rej wyszli\u015bmy poza, ukszta\u0142towany przez wieki, schemat uczenia si\u0119 poprzez na\u015bladowanie i powtarzanie. Obecnie, w perspektywie globalnej, uczenie si\u0119 otwiera nam nieznane<\/strong> wcze\u015bniej mo\u017cliwo\u015bci<\/strong>, przyczynia si\u0119 do innowacji i przyspieszonego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n Idea uczenia si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie nie sprowadza si\u0119 tylko do uczestnictwa w edukacji podobnej do formalnej \u2013 realizowanej od przedszkola do uniwersytetu trzeciego wieku. W idei tej doceniane s\u0105 r\u00f3\u017cne \u015brodowiska i formy uczenia si\u0119, poniewa\u017c dopiero ich po\u0142\u0105czenie daje najlepsze efekty. Cho\u0107 na pewnym etapie naszego rozwoju utworzyli\u015bmy edukacj\u0119 formaln\u0105, ze szko\u0142\u0105 i uczelni\u0105 w roli g\u0142\u00f3wnej, to nadal uczymy si\u0119 wiele poza ni\u0105. Przewa\u017cnie odbywa si\u0119 to jako uczenie si\u0119 niezorganizowane instytucjonalnie (nieformalne)<\/strong>. Z kolei w szeroko rozumianej edukacji, czyli zorganizowanym instytucjonalnie transferze wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci i postaw (kompetencji spo\u0142ecznych), znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywa edukacja inna ni\u017c formalna, tzw. pozaformalna<\/strong> \u2013 realizowana poza programami kszta\u0142cenia w o\u015bwiacie i szkolnictwie wy\u017cszym.<\/p>\n\n\n\n Edukacja pozaformalna dominuje w uczeniu si\u0119 doros\u0142ych w wieku 25+, tj. po uko\u0144czeniu typowych \u015bcie\u017cek edukacji formalnej. Wed\u0142ug badania Adult Education Survey (AES) z roku 2016 tylko 5% os\u00f3b doros\u0142ych w Unii Europejskiej w wieku od 25 do 64 lat uczestniczy\u0142o w edukacji formalnej w roku przed badaniem (w Polsce \u2013 4,5%) i a\u017c 41,4% w edukacji pozaformalnej (w Polsce \u2013 22,9%) \u2013 zob. tabela w bazie Eurostat [trng_aes_100]. Ponadto z innych bada\u0144 wiemy, \u017ce uczestnictwo senior\u00f3w w edukacji sprowadza si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie do edukacji pozaformalnej.<\/p>\n\n\n\n W Polsce uczestnictwo w edukacji pozaformalnej nie jest jednak w pe\u0142ni identyfikowane.<\/strong> Powodem tego jest fakt, \u017ce edukacja jako taka kojarzona jest z edukacj\u0105 formaln\u0105. W takim kontek\u015bcie idea uczenia si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie, kt\u00f3ra zak\u0142ada r\u00f3wnorz\u0119dno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk i form uczenia si\u0119, by\u0142a promowana przez wiele lat jako \u201ekszta\u0142cenie ustawiczne\u201d lub \u201eedukacja permanentna\u201d. Skutkiem tego jest powszechne przekonanie, \u017ce prawdziwe uczenie si\u0119 zaczyna si\u0119 od szko\u0142y i ko\u0144czy na uczelni (ewentualnie powielanej w wersji np. uniwersytetu otwartego, powszechnego, ludowego lub trzeciego wieku). Wida\u0107 to by\u0142o m.in. w staraniach o przyspieszenie startu szkolnego dzieci na wiek 6 lat uzasadnianych tym, \u017ce warto\u015bciowe uczenie si\u0119 zaczyna si\u0119 w szkole (mimo \u017ce w przedszkolu mo\u017cna efektywnie kszta\u0142towa\u0107 umiej\u0119tno\u015bci podstawowe bez \u0142awek, tablicy i zeszyt\u00f3w i \u017ce kilka p\u00f3\u0142nocnych kraj\u00f3w UE i Polska osi\u0105gaj\u0105 najlepsze w UE wyniki w badaniu PISA dotycz\u0105cym umiej\u0119tno\u015bci podstawowych uczni\u00f3w pod koniec obowi\u0105zku szkolnego, utrzymuj\u0105c tradycj\u0119 p\u00f3\u017anego startu szkolnego). A w przypadku os\u00f3b starszych obserwujemy, \u017ce w zasadzie jedynym wzorem edukacji dla nich s\u0105 uniwersytety trzeciego wieku (mimo \u017ce skupiaj\u0105 ok. 1% os\u00f3b w wieku 60+, w tym stosunkowo lepiej wykszta\u0142conych, pozostawiaj\u0105c poza uwag\u0105 senior\u00f3w najbardziej potrzebuj\u0105cych wsparcia edukacyjnego).<\/p>\n\n\n\n W naszych dotychczasowych badaniach edukacji doros\u0142ych uwaga skupia si\u0119 na formach podobnych do szkolnych \u2013 szkoleniach, kursach, wyk\u0142adach, lekcjach, konferencjach, seminariach itp. Zwykle nie dostrzega si\u0119 uczenia praktycznego w naturalnym \u015brodowisku funkcjonowania doros\u0142ych, tj. w miejscu pracy oraz w kontaktach mi\u0119dzyludzkich i spo\u0142ecznych aktywno\u015bciach. Istot\u0105 takiej szerzej rozumianej edukacji jest wsp\u00f3lne, zorganizowane uczenie si\u0119 doros\u0142ych, kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ma ju\u017c wykszta\u0142cenie wy\u017csze, a zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykszta\u0142cenie \u015brednie drugiego stopnia. W UE od po\u0142owy lat 90. Podstawowe wska\u017aniki wykszta\u0142cenia doros\u0142ych zosta\u0142y podw\u00f3jnie zmienione. Odsetek os\u00f3b w wieku od 25 do 64 lat z niskim wykszta\u0142ceniem (co najwy\u017cej podstawowym lub gimnazjalnym) spad\u0142 z 45\u201342% (w zale\u017cno\u015bci od grup pa\u0144stw ujmowanych w UE) do 23\u201321%, a z wykszta\u0142ceniem wy\u017cszym wzr\u00f3s\u0142 z 15\u201318% do 33\u201335%. Zbyt s\u0142abo u nas jest u\u015bwiadamiane, \u017ce w tym samym czasie w Polsce te wska\u017aniki zosta\u0142y ponad potr\u00f3jnie zmienione: odpowiednio z ok. 25% do 7% oraz z ok. 10% do 33%.<\/p>\n\n\n\n W miejscu pracy lepiej wykszta\u0142ceni doro\u015bli mog\u0105 wsp\u00f3lnie uczy\u0107 si\u0119, jak radzi\u0107 sobie z problemami<\/strong> merytorycznymi i proceduralnymi<\/strong> (te ostatnie dotycz\u0105 zw\u0142aszcza du\u017cych firm i instytucji). Mog\u0105 te\u017c zdobywa\u0107 wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci w spos\u00f3b zaplanowany na swoim stanowisku pracy, poza tym stanowiskiem, w godzinach pracy lub poza tymi godzinami, jednak w swojej firmie\/instytucji. W czasie wolnym od pracy zawodowej<\/strong> doro\u015bli mog\u0105 uczy\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b zorganizowany w obywatelskich staraniach na rzecz rozwoju r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bci. Coraz cz\u0119\u015bciej spotykaj\u0105 si\u0119 te\u017c z unowocze\u015bnion\u0105 ofert\u0105 us\u0142ug czasu wolnego, np. kulturalnych, kulinarnych, sportowych, turystycznych. Nie sprowadzaj\u0105 si\u0119 one tylko do biernego ogl\u0105dania, smakowania, zwiedzania czy wysi\u0142ku fizycznego, ale maj\u0105 wyra\u017any komponent edukacyjny (np. nowoczesne instytucje kultury i sportu to ju\u017c stricte instytucje aktywnej edukacji).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli pyta si\u0119 doros\u0142ych w Polsce o uczestnictwo w edukacji (kszta\u0142ceniu i szkoleniu), to z powodu skojarze\u0144 j\u0119zykowych z edukacj\u0105 podobn\u0105 do formalnej (kszta\u0142cenie \u2013 wykszta\u0142cenie, szkolenie \u2013 szko\u0142a, edukacja \u2013 edukacja wczesnoszkolna, szkolna, w szko\u0142ach wy\u017cszych itp.) zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykazuje rezerw\u0119. Wed\u0142ug badania AES 2016 wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych w naszym kraju nie uczestniczy i nie chce uczestniczy\u0107 w kszta\u0142ceniu i szkoleniu \u2013 ponad 61% (w UE \u2013 prawie 45%). Ponadto z blisko 25%, kt\u00f3rzy przyznaj\u0105 si\u0119 do udzia\u0142u w kszta\u0142ceniu i szkoleniu, po\u0142owa deklaruje zamiar zaprzestania (daje to razem \u00be negatywnie nastawionych do edukacji). Natomiast je\u015bli pyta si\u0119 doros\u0142ych w Polsce o uczestnictwo w edukacji rozumianej jako dbanie o rozw\u00f3j swoich umiej\u0119tno\u015bci, to okazuje si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 chce si\u0119 uczy\u0107 i uczestniczy w edukacji w skali ponad dwa razy wi\u0119kszej ni\u017c wykazuje to badanie AES 2016! Tak pokazuje badanie Bilans Kapita\u0142u Ludzkiego (BKL) 2017 i 2019. Na takie wyniki wp\u0142ywa g\u0142\u00f3wnie pe\u0142niejsze uwzgl\u0119dnienie uczestnictwa doros\u0142ych w edukacji pozaformalnej.<\/p>\n\n\n\n Na niedoszacowanie rzeczywistego poziomu uczestnictwa w edukacji doros\u0142ych w naszym kraju mog\u0105 wskazywa\u0107 rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy poziomem wykszta\u0142cenia m\u0142odych kobiet w Polsce (w wieku do 34 lat) a badaniem ich uczestnictwa w edukacji od 25 roku \u017cycia. Nale\u017c\u0105 one do najlepiej wykszta\u0142conych w UE<\/strong> \u2013 prawie 58% kobiet w tym wieku ma wyksztalcenie wy\u017csze wed\u0142ug danych Eurostat z roku 2020 (\u015brednia w UE to ok. 46%); w tym 86% pa\u0144 w tym wieku z warszawskiego sto\u0142ecznego regionu statystycznego, co jest najlepszym wynikiem w\u015br\u00f3d region\u00f3w UE. Tymczasem wed\u0142ug badania Labour Force Survey (LFS) uczestnictwo m\u0142odych kobiet w Polsce w edukacji w ci\u0105gu 4 tygodni przed badaniem wynosi\u0142o w roku 2020 jedynie ponad 9% (a w UE \u2013 22%).<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c powy\u017csze informacje, nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce niskie uczestnictwo doros\u0142ych w Polsce w edukacji dotyczy g\u0142\u00f3wnie edukacji pozaformalnej. Jednak uczestnictwo w tej edukacji jest z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem niedoszacowane w dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych badaniach europejskich, realizowanych m.in. w Polsce (AES i LFS), a o wiele lepiej identyfikowane w badaniu krajowym BKL.<\/p>\n\n\n\n Wynika z tego, \u017ce najpierw potrzebna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce szersze uczestnictwo w kszta\u0142ceniu i szkoleniu os\u00f3b w wieku 25+, czyli po zako\u0144czeniu typowych \u015bcie\u017cek edukacji formalnej, zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od innej edukacji \u2013 pozaformalnej<\/strong>. Zwykle jest ona bardziej elastyczna, realizowana w kr\u00f3tszych cyklach i powi\u0105zana z praktyk\u0105. Tym samym jest lepiej dostosowana do \u017cycia i potrzeb os\u00f3b doros\u0142ych zaanga\u017cowanych w prac\u0119, obowi\u0105zki rodzinne i maj\u0105cych inne zobowi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n Id\u0105c dalej i pokonuj\u0105c stereotypy zwi\u0105zane z edukacj\u0105 formaln\u0105, nale\u017cy dostrzec, \u017ce zorganizowany transfer wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci i postaw (kompetencji spo\u0142ecznych) jest i mo\u017ce by\u0107 szerzej realizowany w miejscach codziennego funkcjonowania doros\u0142ych<\/strong> \u2013 zwi\u0105zanych z prac\u0105 zawodow\u0105, kontaktami spo\u0142ecznymi i dzia\u0142aniami w r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bciach oraz innymi aktywno\u015bciami wype\u0142niaj\u0105cymi czas wolny (je\u015bli zawieraj\u0105 komponent edukacyjny).<\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu dochodzimy do tego, \u017ce potrzebne s\u0105 wi\u0119ksza promocja i wspieranie uczenia si\u0119 doros\u0142ych<\/strong> w takich \u015brodowiskach<\/strong>. Dotyczy to zw\u0142aszcza uczenia si\u0119 opartego na praktyce i wsp\u00f3lnotowych wzorach zachowa\u0144, np. uczenia si\u0119 w pracy zespo\u0142owej, przez wsp\u00f3lne rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w, realizowanie wsp\u00f3lnych zamierze\u0144. W polityce na rzecz edukacji doros\u0142ych nie powinni\u015bmy si\u0119 ogranicza\u0107 do wspierania wzor\u00f3w uczenia si\u0119 opartych na biernym s\u0142uchaniu wyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Stanis\u0142aw Drza\u017cd\u017cewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n Radca generalny w Departamencie Strategii, Kwalifikacji i Kszta\u0142cenia Zawodowego Ministerstwa Edukacji i Nauki. W latach 2010\u20132013 koordynowa\u0142 opracowanie pierwszego w Polsce dokumentu strategicznego dotycz\u0105cego uczenia si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Od kilku lat pe\u0142ni funkcj\u0119 krajowego koordynatora realizacji w Polsce europejskiej agendy na rzecz uczenia si\u0119 doros\u0142ych<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Doro\u015bli chc\u0105 si\u0119 uczy\u0107, ale nie chc\u0105 s\u0142ucha\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w, siedz\u0105c w \u0142awce. Wol\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, zespo\u0142owe rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w oraz wymian\u0119 wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144. \u2013 Je\u015bli pyta si\u0119 ich o uczestnictwo w kszta\u0142ceniu i szkoleniu, to z powodu skojarze\u0144 z edukacj\u0105 podobn\u0105 do formalnej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykazuje rezerw\u0119 \u2013 wyja\u015bnia Stanis\u0142aw Drza\u017cd\u017cewski z Ministerstwa Edukacji i Nauki, […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17370,"parent":16121,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[39,53,47],"autor":[],"class_list":["post-17367","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-edukacja","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17372,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17367\/revisions\/17372"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/16121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17367"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=17367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Jaka forma edukacji jest najpopularniejsza w\u015br\u00f3d doros\u0142ych?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Jak zatem ucz\u0105 si\u0119 doro\u015bli?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Skoro doro\u015bli w Polsce ucz\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, to dlaczego nasz kraj niezbyt dobrze wypada<\/strong> w badaniach dotycz\u0105cych ich edukacji?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Jak zwi\u0119kszy\u0107 obszar uczenia si\u0119 doros\u0142ych?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n