{"id":17389,"date":"2021-12-13T13:33:00","date_gmt":"2021-12-13T12:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&#038;p=17389"},"modified":"2026-10-20T13:37:30","modified_gmt":"2026-10-20T11:37:30","slug":"dlaczego-dorosli-ucza-sie-pozaformalnie","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-4-2021\/dlaczego-dorosli-ucza-sie-pozaformalnie\/","title":{"rendered":"Dlaczego doro\u015bli ucz\u0105 si\u0119 pozaformalnie?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atrakcyjna oferta szkoleniowa, dost\u0119pno\u015b\u0107 us\u0142ug, a mo\u017ce samo nastawienie do nauki? Co decyduje o tym, \u017ce niekt\u00f3rzy podnosz\u0105 swoje umiej\u0119tno\u015bci, inni za\u015b tego nie robi\u0105? Jakie cechy charakteryzuj\u0105 aktywnych edukacyjnie doros\u0142ych, a jak mo\u017cna opisa\u0107 osoby bierne? Odpowiedzi na te pytania nie s\u0105 \u0142atwe, uczenie si\u0119 w doros\u0142o\u015bci jest bowiem zjawiskiem wielowymiarowym, podatnym zar\u00f3wno na uwarunkowania mikro-, mezo-, jak i makrostrukturalne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diagnoza na poziomie mikrostrukturalnym mo\u017cliwa jest na podstawie <strong>wynik\u00f3w badania \u201eUczenie si\u0119 doros\u0142ych Polak\u00f3w\u201d<\/strong>, przeprowadzonego w Instytucie Bada\u0144 Edukacyjnych w 2020 r. Badanie to zrealizowano z wykorzystaniem techniki wywiadu wspomaganego komputerowo (CAPI), na reprezentatywnej pr\u00f3bie 2600 os\u00f3b w wieku 25\u201264 lat, wylosowanej z operatu PESEL.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce najpowszechniejsz\u0105 zorganizowan\u0105 form\u0105 uczenia si\u0119 w doros\u0142o\u015bci jest <strong>kszta\u0142cenie pozaformalne<\/strong>, czyli zinstytucjonalizowane dzia\u0142ania edukacyjne, kt\u00f3re mog\u0105 ko\u0144czy\u0107 si\u0119 uzyskaniem certyfikatu, ale nie wp\u0142ywaj\u0105 na podniesienie poziomu wykszta\u0142cenia. W artykule skupimy si\u0119 w\u0142a\u015bnie na nim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W edukacji pozaformalnej, w ci\u0105gu 12 miesi\u0119cy poprzedzaj\u0105cych badanie, uczestniczy\u0142 co czwarty doros\u0142y Polak. Najcz\u0119\u015bciej wybieran\u0105 aktywno\u015bci\u0105 by\u0142y: kursy, szkolenia i warsztaty stacjonarne (16%) oraz w formie on-line (11%), a co 10. badany uczestniczy\u0142 w konferencjach, odczytach, prelekcjach czy spotkaniach tematycznych. Jak mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 osoby ucz\u0105ce si\u0119 w ten spos\u00f3b, kim za\u015b s\u0105 te, kt\u00f3re nie podejmuj\u0105 tego typu aktywno\u015bci edukacyjnych?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz1-1024x432.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20004\" style=\"aspect-ratio:2.3703703703703702;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zdecydowanie cz\u0119\u015bciej w spos\u00f3b pozaformalny ucz\u0105 si\u0119 osoby m\u0142odsze, grupa 25\u201334 lat stanowi 30%, a 35\u201344 lat \u2012 35% ucz\u0105cych si\u0119. Natomiast w\u015br\u00f3d nieucz\u0105cych si\u0119 niemal 30% to osoby w wieku 55\u201264 lat. Cz\u0119\u015bciej te\u017c ucz\u0105 si\u0119 osoby lepiej wykszta\u0142cone \u2012 osoby z wykszta\u0142ceniem co najmniej \u015brednim dominuj\u0105 w\u015br\u00f3d ucz\u0105cych si\u0119, stanowi\u0105c 87%, natomiast osoby z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem to po\u0142owa tej grupy. W\u015br\u00f3d nieucz\u0105cych si\u0119 44% to osoby z wykszta\u0142ceniem zawodowym lub ni\u017cszym, 37% osoby z wykszta\u0142ceniem \u015brednim, pomaturalnym lub policealnym, a jedynie co 5. osoba ma wykszta\u0142cenie wy\u017csze.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz2-1024x530.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20006\" style=\"aspect-ratio:1.9320754716981132;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To, co istotnie r\u00f3\u017cnicuje ucz\u0105cych i nieucz\u0105cych si\u0119, to <strong>status na rynku pracy<\/strong>. A\u017c 91% spo\u015br\u00f3d ucz\u0105cych si\u0119 to osoby pracuj\u0105ce, w kategorii os\u00f3b niepodejmuj\u0105cych uczenia pozaformalnego pracuj\u0105cy stanowi\u0105 73%. Charakter wykonywanej pracy ma r\u00f3wnie\u017c znaczenie \u2012 w\u015br\u00f3d pracuj\u0105cych i ucz\u0105cych si\u0119 pozaformalnie 65% stanowi\u0105 pracownicy umys\u0142owi (<em>white collar jobs<\/em>), natomiast w\u015br\u00f3d pracuj\u0105cych i nieucz\u0105cych si\u0119 udzia\u0142 wynosi nieca\u0142e 40%. Osoby doros\u0142e ucz\u0105 si\u0119 pozaformalnie g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j zawodowy. Jedynie 4% ucz\u0105cych si\u0119 zadeklarowa\u0142o, \u017ce podejmowane aktywno\u015bci edukacyjne mia\u0142y inny ni\u017c zawodowy charakter.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz3-1024x478.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20008\" style=\"aspect-ratio:2.1422594142259412;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz4-1024x475.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20010\" style=\"aspect-ratio:2.1557894736842105;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zobaczmy teraz, jak wygl\u0105da zr\u00f3\u017cnicowanie obu grup pod k\u0105tem <strong>motywacji do nauki<\/strong>. Okazuje si\u0119, \u017ce to otwarta postawa wobec uczenia si\u0119 sprzyja podejmowaniu aktywno\u015bci edukacyjnych. W\u015br\u00f3d os\u00f3b ucz\u0105cych si\u0119 56% ma pozytywne nastawienie do nauki, postaw\u0119 negatywn\u0105 za\u015b 19%. Natomiast w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 nie uczy\u0142y, 24% jest pozytywnie nastawiona do nauki, niemal po\u0142owa za\u015b negatywnie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz5-1024x651.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20012\" style=\"aspect-ratio:1.5729646697388633;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osoby deklaruj\u0105ce udzia\u0142 w edukacji pozaformalnej cz\u0119\u015bciej te\u017c poszukuj\u0105 informacji o mo\u017cliwo\u015bciach dokszta\u0142cania. Niemal po\u0142owa os\u00f3b ucz\u0105cych si\u0119 szuka\u0142a takich informacji w ci\u0105gu ostatnich 12 miesi\u0119cy. W\u015br\u00f3d nieucz\u0105cych si\u0119 takich os\u00f3b jest jedynie 8%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sk\u0105d p\u0142ynie inspiracja do nauki, w jakim stopniu jest to wewn\u0119trzna potrzeba? 66% os\u00f3b deklaruj\u0105cych udzia\u0142 w edukacji pozaformalnej decyzj\u0119 o uczeniu si\u0119 podj\u0119\u0142o samodzielnie. Z kolei w przypadku 53% ucz\u0105cych si\u0119 podnoszenie umiej\u0119tno\u015bci by\u0142o sugesti\u0105 pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na koniec przyjrzyjmy si\u0119 jeszcze powodom, kt\u00f3re wed\u0142ug deklaracji respondent\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce nie podj\u0119li dzia\u0142a\u0144 z obszaru edukacji pozaformalnej. Ka\u017cdy z ankietowanych m\u00f3g\u0142 wskaza\u0107 maksymalnie 3 odpowiedzi. Najcz\u0119\u015bciej wskazywan\u0105 barier\u0105 uczenia si\u0119 s\u0105 niewiedza, stan zdrowia oraz brak czasu. 32% badanych wskaza\u0142o, \u017ce nie wiedzia\u0142o o tego typu mo\u017cliwo\u015bciach, niemal 1\/4 zadeklarowa\u0142a, \u017ce szkoda im czasu na tego typu aktywno\u015bci, 18% nie mia\u0142o czasu ze wzgl\u0119du na obowi\u0105zki rodzinne lub osobiste, a 14% z powodu obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych. W przypadku 19% barier\u0105 okaza\u0142 si\u0119 stan zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter is-resized\"><a class=\"oceanwp-lightbox\" href=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz6.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Obraz6-1024x617.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20014\" style=\"aspect-ratio:1.659643435980551;width:1024px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podsumowuj\u0105c, to, co r\u00f3\u017cnicuje osoby ucz\u0105ce si\u0119 i nieucz\u0105ce si\u0119, to uwarunkowania strukturalne: w\u015br\u00f3d ucz\u0105cych si\u0119 wi\u0119kszy jest udzia\u0142 os\u00f3b m\u0142odszych, lepiej wykszta\u0142conych, pracuj\u0105cych, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci pracownik\u00f3w umys\u0142owych. Osoby ucz\u0105ce si\u0119 s\u0105 bardziej zmotywowane do podnoszenia swoich umiej\u0119tno\u015bci \u2013 maj\u0105 bardziej otwart\u0105 postaw\u0119, poszukuj\u0105 informacji na temat mo\u017cliwo\u015bci dokszta\u0142cania, ucz\u0105 si\u0119 za\u015b g\u0142\u00f3wnie po to, by rozwija\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci zawodowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">O autorkach:<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Marta Petelewicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doktor nauk spo\u0142ecznych, socjolo\u017cka, ekspertka ds. bada\u0144 w IBE, zwi\u0105zana z Katedr\u0105 Socjologii Struktur i Zmian Spo\u0142ecznych Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Julita Pie\u0144kosz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, adiunkt w IBE oraz ekspertka g\u0142\u00f3wna w Zespole ds. Systemu Kwalifikacji. Jest autork\u0105 kilkunastu publikacji naukowych na temat kszta\u0142towania socjologii narodowych oraz metodologicznych podstaw uprawiania historii socjologii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Atrakcyjna oferta szkoleniowa, dost\u0119pno\u015b\u0107 us\u0142ug, a mo\u017ce samo nastawienie do nauki? Co decyduje o tym, \u017ce niekt\u00f3rzy podnosz\u0105 swoje umiej\u0119tno\u015bci, inni za\u015b tego nie robi\u0105? Jakie cechy charakteryzuj\u0105 aktywnych edukacyjnie doros\u0142ych, a jak mo\u017cna opisa\u0107 osoby bierne? Odpowiedzi na te pytania nie s\u0105 \u0142atwe, uczenie si\u0119 w doros\u0142o\u015bci jest bowiem zjawiskiem wielowymiarowym, podatnym zar\u00f3wno na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17390,"parent":16121,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547,5],"autor":[],"class_list":["post-17389","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik","tag-zsk"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17392,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17389\/revisions\/17392"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/16121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17389"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=17389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}