Kompetencje transwersalne (inaczej: transferowalne, przenaszalne, przekrojowe) wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce mo\u017cna je wykorzystywa\u0107 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, kontekstach, zawodach, rolach, stanowiskach, bran\u017cach. Na przyk\u0142ad umiej\u0119tno\u015b\u0107 krytycznego my\u015blenia, znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka obcego lub umiej\u0119tno\u015b\u0107 zarz\u0105dzania projektem przyda si\u0119 zar\u00f3wno w bran\u017cy badawczej, jak i w przemy\u015ble lub transporcie. Cz\u0119sto kompetencje transwersalne rozumie si\u0119 jako rodzaj po\u0142\u0105czenia kilku umiej\u0119tno\u015bci zawodowych: prowadzenie ksi\u0119gowo\u015bci to umiej\u0119tno\u015b\u0107 zawodowa, ale zarz\u0105dzanie zespo\u0142em ksi\u0119gowych to kompetencja transwersalna. Je\u017celi kto\u015b potrafi zarz\u0105dza\u0107 zespo\u0142em ksi\u0119gowych, to ma dobre podstawy do tego, aby zarz\u0105dza\u0107 zespo\u0142em innych specjalist\u00f3w. Rozwijanie kompetencji transwersalnych u\u0142atwia przekwalifikowanie si\u0119 i uzyskiwanie nowych umiej\u0119tno\u015bci zawodowych. Zdobywanie takich kompetencji daje wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia, dzi\u0119ki nim te\u017c \u0142atwiej jest zaktualizowa\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 zawodow\u0105. Przypuszcza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce stosunkowo najwolniej poddaj\u0105 si\u0119 automatyzacji, co oznacza, \u017ce osoby wykonuj\u0105ce zadania, do kt\u00f3rych niezb\u0119dne s\u0105 kompetencje transwersalne, nie zostan\u0105 tak szybko zast\u0105pione przez systemy AI. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce kompetencji transwersalnych nie rozwija si\u0119 w \u0142atwy spos\u00f3b, s\u0105 tak\u017ce do\u015b\u0107 trudne do oceniania.<\/p>\n\n\n\n
Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne klasyfikacje kompetencji transwersalnych, w zale\u017cno\u015bci od projektu czy strategii. Cz\u0119sto s\u0105 mylone z kompetencjami kluczowymi lub mi\u0119kkimi. Kompetencje transwersalne s\u0105 poj\u0119ciem szerszym, tj. odnosz\u0105 si\u0119 tak do niekt\u00f3rych kompetencji kluczowych (np. kompetencje informatyczne), jak i mi\u0119kkich (np. zarz\u0105dzanie czasem) oraz innych (np. my\u015blenie krytyczne). Najbardziej charakterystyczne dla tego typu kompetencji jest to, \u017ce mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w r\u00f3\u017cnych dziedzinach \u017cycia, w \u017cyciu zawodowym lub\/i prywatnym, r\u00f3\u017cnych bran\u017cach itp.<\/p>\n\n\n\n
Kto mo\u017ce pom\u00f3c w zidentyfikowaniu takich kompetencji?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZ postrzeganiem kompetencji transwersalnych wi\u0105\u017ce si\u0119 pewien paradoks. Z jednej strony s\u0105 doceniane przez pracodawc\u00f3w, z drugiej jednak \u2013 takie kompetencje s\u0105 traktowane zar\u00f3wno przez samych pracodawc\u00f3w, jak i pracownik\u00f3w jako pewien niedookre\u015blony podzbi\u00f3r wielu r\u00f3\u017cnych kompetencji.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku walidacji bardzo podkre\u015bla si\u0119 obecnie rol\u0119 doradcy walidacyjnego, czyli specjalisty, kt\u00f3ry pomaga osobie przyst\u0119puj\u0105cej do walidacji zidentyfikowa\u0107 i udokumentowa\u0107 swoje kompetencje. W odniesieniu do kompetencji transwersalnych rola doradcy jest bardzo wa\u017cna ze wzgl\u0119du na to, jak trudno jest je zidentyfikowa\u0107 i udokumentowa\u0107. Dla usprawnienia prowadzenia walidacji bardzo istotne jest zatem przygotowanie os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych t\u0119 funkcj\u0119 oraz wyposa\u017cenie ich w odpowiednie narz\u0119dzia do pracy.<\/p>\n\n\n\n
Takie zadania przyj\u0119to w projekcie TRANSVAL-EU<\/strong><\/a>, wsp\u00f3\u0142finansowanym ze \u015brodk\u00f3w Erasmus+, kt\u00f3ry realizowany jest od 2021 roku (zaplanowany do sierpnia 2023 roku). W ramach tego projektu wykonano ju\u017c nast\u0119puj\u0105ce dzia\u0142ania:<\/p>\n\n\n\n\n- opracowano Ram\u0119 Kompetencji Transwersalnych<\/a><\/strong> (dost\u0119pna jest r\u00f3wnie\u017c wersja w j\u0119zyku polskim), w kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cniono 12 kompetencji transwersalnych, rozpisanych na 8 poziom\u00f3w trudno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- opublikowano Baz\u0119 metod i narz\u0119dzi walidacji kompetencji transwersalnych<\/a><\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- opracowano i przetestowano szkolenie dla doradc\u00f3w z wielu kraj\u00f3w europejskich (tzw. European Training) dotycz\u0105ce prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych;<\/li>\n\n\n\n
- przeprowadzono szkolenie dla doradc\u00f3w z Polski (tzw. National Training), dostosowane do warunk\u00f3w krajowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Na obecnym etapie projektu doradcy z Austrii, Belgii, W\u0142och, Litwy i Polski maj\u0105 w planie przeprowadzenie pilota\u017cowych walidacji kompetencji transwersalnych. Nast\u0119pnie na tej podstawie zostan\u0105 opracowane rekomendacje dotycz\u0105ce prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych dla kraj\u00f3w Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n
Metoda Bilansu Kompetencji i Moje Portfolio w projekcie TRANSVAL-EU <\/strong><\/h2>\n\n\n\nInstytut Bada\u0144 Edukacyjnych<\/strong><\/a> od lat opracowuje narz\u0119dzia i metody walidacji. Eksperci IBE bior\u0105cy udzia\u0142 w projekcie TRANSVAL-EU<\/strong><\/a> zaproponowali wykorzystanie dw\u00f3ch funkcjonuj\u0105cych ju\u017c narz\u0119dzi do opracowania kompetencji, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c do prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych.<\/p>\n\n\n\nPierwszym narz\u0119dziem jest Metoda Bilansu Kompetencji<\/strong> (MBK), kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy do identyfikowania, opisywania i dokumentowania kompetencji oraz do tworzenia plan\u00f3w dalszego rozwoju kandydata. Jest z powodzeniem stosowana przez doradc\u00f3w zawodowych od 2016 roku. Mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana w r\u00f3\u017cnorakich kontekstach: w walidacji kompetencji uzyskanych poza edukacj\u0105 formaln\u0105, w procesie doradczym, w bran\u017cy HR.<\/p>\n\n\n\nMBK to strategia podejmowania kolejnych krok\u00f3w w pracy z kandydatem. Przede wszystkim nale\u017cy okre\u015bli\u0107 cel (zawodowy lub edukacyjny), kt\u00f3ry kandydat pragnie zrealizowa\u0107. Nast\u0119pnie doradca, stosuj\u0105c r\u00f3\u017cne metody, uczestniczy w procesie identyfikowania kompetencji kandydata, kt\u00f3ry polega na analizie jego dotychczasowych do\u015bwiadcze\u0144: zawodowych, edukacyjnych, z \u017cycia prywatnego. Identyfikowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie te kompetencje, kt\u00f3re s\u0105 przydatne do realizacji postawionego celu. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ju\u017c na tym etapie mo\u017cna pracowa\u0107 z kandydatem nad zidentyfikowaniem jego kompetencji transwersalnych. B\u0119d\u0105 one szczeg\u00f3lnie istotne dla kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 podj\u0105\u0107 now\u0105 prac\u0119, rozpocz\u0105\u0107 nauk\u0119, chc\u0105 zmieni\u0107 zaw\u00f3d czy si\u0119 przebran\u017cowi\u0107. Zidentyfikowane w ten spos\u00f3b kompetencje zostaj\u0105 nast\u0119pnie udokumentowane, czyli w tak zwanym portfolio kandydata gromadzi si\u0119 dowody potwierdzaj\u0105ce wskazane kompetencje. Na zako\u0144czenie doradca wraz z kandydatem przygotowuj\u0105 plany rozwoju, tzn. wyznaczaj\u0105 plan osi\u0105gni\u0119cia postawionego na pocz\u0105tku celu, uwzgl\u0119dniaj\u0105c ju\u017c zidentyfikowane i udokumentowane kompetencje. Kolejne etapy Metody Bilansu Kompetencji obrazuje poni\u017cszy schemat:<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/kwalifikacje.edu.pl\/wp-content\/uploads\/1-12.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa etapie identyfikowania doradca, przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi (wywiad biograficzny, wywiad behawioralny itp.), stara si\u0119 dowiedzie\u0107, jakiego rodzaju dzia\u0142ania dotychczas podejmowa\u0142 kandydat, a w szczeg\u00f3lno\u015bci, jakie zadania zawodowe wykonywa\u0142, na czym polega\u0142y wyzwania w jego \u017cyciu prywatnym i w pracy. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna ustali\u0107, z jakich swoich umiej\u0119tno\u015bci, wiedzy i kompetencji spo\u0142ecznych kandydat ju\u017c korzysta\u0142. Przeanalizowanie dotychczas podejmowanych przez kandydata dzia\u0142a\u0144, predyspozycji oraz motywacji umo\u017cliwia doradcy okre\u015blenie zar\u00f3wno mocnych stron, jak i obszar\u00f3w, kt\u00f3re kandydat mo\u017ce rozwija\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Aby na podstawie zidentyfikowanych kompetencji wyznaczy\u0107 dalsz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 edukacyjn\u0105 lub zawodow\u0105 kandydata, powinno si\u0119 te kompetencje udokumentowa\u0107. Oznacza to, \u017ce nale\u017cy odszuka\u0107 i opisa\u0107 dowody na to, \u017ce kandydat w skuteczny spos\u00f3b umie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 okre\u015blonymi kompetencjami. Dowodem umiej\u0119tno\u015bci manualnych mo\u017ce by\u0107 wykonane przez kandydata r\u0119kodzie\u0142o; dowodem sprawno\u015bci w komunikacji pisemnej mog\u0105 by\u0107 jego publikacje lub efektywne dzia\u0142ania w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych itd. W ten spos\u00f3b kandydat wsp\u00f3lnie z doradc\u0105 opracowuj\u0105 portfolio: mog\u0105 to zrobi\u0107 metod\u0105 tradycyjn\u0105 (tzn. gromadzi\u0107 dokumenty oraz przedmioty) lub pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 przeznaczon\u0105 do tego celu bezp\u0142atn\u0105 aplikacj\u0105 Moje Portfolio<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra zosta\u0142a opracowana przez ekspert\u00f3w IBE. W Moim Portfolio mo\u017cna gromadzi\u0107 i opisywa\u0107 dowody kompetencji w postaci plik\u00f3w tekstowych, graficznych, audio oraz video w r\u00f3\u017cnych formatach. Wielk\u0105 zalet\u0105 tej aplikacji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 powi\u0105zania poszczeg\u00f3lnych dowod\u00f3w z nazwami kompetencji. Aplikacja Moje Portfolio jest dost\u0119pna r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku angielskim, dzi\u0119ki czemu zagraniczni partnerzy projektu b\u0119d\u0105 mogli si\u0119 ni\u0105 pos\u0142ugiwa\u0107 w pracy z kandydatami.<\/p>\n\n\n\nNast\u0119pnie doradca wraz kandydatem mog\u0105 wsp\u00f3lnie ustali\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re przybli\u017c\u0105 kandydata do osi\u0105gni\u0119cia zaplanowanego celu. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c opracowa\u0107 list\u0119 kompetencji, nad kt\u00f3rych rozwojem kandydat powinien jeszcze popracowa\u0107, a doradca powinien mu zaproponowa\u0107 w tym celu odpowiednie kursy, szkolenia, sta\u017ce itp.<\/p>\n\n\n\n
Metoda Bilansu Kompetencji umo\u017cliwia identyfikowanie i nazywanie kompetencji transwersalnych kandydata. W ramach projektu TRANSVAL-EU przeanalizujemy, jak MBK i MP sprawdzaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w takim dzia\u0142aniu oraz jak funkcjonuj\u0105 w mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n
O autorkach:<\/h3>\n\n\n\n
- \n
- opracowano Ram\u0119 Kompetencji Transwersalnych<\/a><\/strong> (dost\u0119pna jest r\u00f3wnie\u017c wersja w j\u0119zyku polskim), w kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cniono 12 kompetencji transwersalnych, rozpisanych na 8 poziom\u00f3w trudno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- opublikowano Baz\u0119 metod i narz\u0119dzi walidacji kompetencji transwersalnych<\/a><\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- opracowano i przetestowano szkolenie dla doradc\u00f3w z wielu kraj\u00f3w europejskich (tzw. European Training) dotycz\u0105ce prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych;<\/li>\n\n\n\n
- przeprowadzono szkolenie dla doradc\u00f3w z Polski (tzw. National Training), dostosowane do warunk\u00f3w krajowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Na obecnym etapie projektu doradcy z Austrii, Belgii, W\u0142och, Litwy i Polski maj\u0105 w planie przeprowadzenie pilota\u017cowych walidacji kompetencji transwersalnych. Nast\u0119pnie na tej podstawie zostan\u0105 opracowane rekomendacje dotycz\u0105ce prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych dla kraj\u00f3w Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n
Metoda Bilansu Kompetencji i Moje Portfolio w projekcie TRANSVAL-EU <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Instytut Bada\u0144 Edukacyjnych<\/strong><\/a> od lat opracowuje narz\u0119dzia i metody walidacji. Eksperci IBE bior\u0105cy udzia\u0142 w projekcie TRANSVAL-EU<\/strong><\/a> zaproponowali wykorzystanie dw\u00f3ch funkcjonuj\u0105cych ju\u017c narz\u0119dzi do opracowania kompetencji, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c do prowadzenia walidacji kompetencji transwersalnych.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym narz\u0119dziem jest Metoda Bilansu Kompetencji<\/strong> (MBK), kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy do identyfikowania, opisywania i dokumentowania kompetencji oraz do tworzenia plan\u00f3w dalszego rozwoju kandydata. Jest z powodzeniem stosowana przez doradc\u00f3w zawodowych od 2016 roku. Mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana w r\u00f3\u017cnorakich kontekstach: w walidacji kompetencji uzyskanych poza edukacj\u0105 formaln\u0105, w procesie doradczym, w bran\u017cy HR.<\/p>\n\n\n\n
MBK to strategia podejmowania kolejnych krok\u00f3w w pracy z kandydatem. Przede wszystkim nale\u017cy okre\u015bli\u0107 cel (zawodowy lub edukacyjny), kt\u00f3ry kandydat pragnie zrealizowa\u0107. Nast\u0119pnie doradca, stosuj\u0105c r\u00f3\u017cne metody, uczestniczy w procesie identyfikowania kompetencji kandydata, kt\u00f3ry polega na analizie jego dotychczasowych do\u015bwiadcze\u0144: zawodowych, edukacyjnych, z \u017cycia prywatnego. Identyfikowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie te kompetencje, kt\u00f3re s\u0105 przydatne do realizacji postawionego celu. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ju\u017c na tym etapie mo\u017cna pracowa\u0107 z kandydatem nad zidentyfikowaniem jego kompetencji transwersalnych. B\u0119d\u0105 one szczeg\u00f3lnie istotne dla kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 podj\u0105\u0107 now\u0105 prac\u0119, rozpocz\u0105\u0107 nauk\u0119, chc\u0105 zmieni\u0107 zaw\u00f3d czy si\u0119 przebran\u017cowi\u0107. Zidentyfikowane w ten spos\u00f3b kompetencje zostaj\u0105 nast\u0119pnie udokumentowane, czyli w tak zwanym portfolio kandydata gromadzi si\u0119 dowody potwierdzaj\u0105ce wskazane kompetencje. Na zako\u0144czenie doradca wraz z kandydatem przygotowuj\u0105 plany rozwoju, tzn. wyznaczaj\u0105 plan osi\u0105gni\u0119cia postawionego na pocz\u0105tku celu, uwzgl\u0119dniaj\u0105c ju\u017c zidentyfikowane i udokumentowane kompetencje. Kolejne etapy Metody Bilansu Kompetencji obrazuje poni\u017cszy schemat:<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa etapie identyfikowania doradca, przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi (wywiad biograficzny, wywiad behawioralny itp.), stara si\u0119 dowiedzie\u0107, jakiego rodzaju dzia\u0142ania dotychczas podejmowa\u0142 kandydat, a w szczeg\u00f3lno\u015bci, jakie zadania zawodowe wykonywa\u0142, na czym polega\u0142y wyzwania w jego \u017cyciu prywatnym i w pracy. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna ustali\u0107, z jakich swoich umiej\u0119tno\u015bci, wiedzy i kompetencji spo\u0142ecznych kandydat ju\u017c korzysta\u0142. Przeanalizowanie dotychczas podejmowanych przez kandydata dzia\u0142a\u0144, predyspozycji oraz motywacji umo\u017cliwia doradcy okre\u015blenie zar\u00f3wno mocnych stron, jak i obszar\u00f3w, kt\u00f3re kandydat mo\u017ce rozwija\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Aby na podstawie zidentyfikowanych kompetencji wyznaczy\u0107 dalsz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 edukacyjn\u0105 lub zawodow\u0105 kandydata, powinno si\u0119 te kompetencje udokumentowa\u0107. Oznacza to, \u017ce nale\u017cy odszuka\u0107 i opisa\u0107 dowody na to, \u017ce kandydat w skuteczny spos\u00f3b umie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 okre\u015blonymi kompetencjami. Dowodem umiej\u0119tno\u015bci manualnych mo\u017ce by\u0107 wykonane przez kandydata r\u0119kodzie\u0142o; dowodem sprawno\u015bci w komunikacji pisemnej mog\u0105 by\u0107 jego publikacje lub efektywne dzia\u0142ania w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych itd. W ten spos\u00f3b kandydat wsp\u00f3lnie z doradc\u0105 opracowuj\u0105 portfolio: mog\u0105 to zrobi\u0107 metod\u0105 tradycyjn\u0105 (tzn. gromadzi\u0107 dokumenty oraz przedmioty) lub pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 przeznaczon\u0105 do tego celu bezp\u0142atn\u0105 aplikacj\u0105 Moje Portfolio<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra zosta\u0142a opracowana przez ekspert\u00f3w IBE. W Moim Portfolio mo\u017cna gromadzi\u0107 i opisywa\u0107 dowody kompetencji w postaci plik\u00f3w tekstowych, graficznych, audio oraz video w r\u00f3\u017cnych formatach. Wielk\u0105 zalet\u0105 tej aplikacji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 powi\u0105zania poszczeg\u00f3lnych dowod\u00f3w z nazwami kompetencji. Aplikacja Moje Portfolio jest dost\u0119pna r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku angielskim, dzi\u0119ki czemu zagraniczni partnerzy projektu b\u0119d\u0105 mogli si\u0119 ni\u0105 pos\u0142ugiwa\u0107 w pracy z kandydatami.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnie doradca wraz kandydatem mog\u0105 wsp\u00f3lnie ustali\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re przybli\u017c\u0105 kandydata do osi\u0105gni\u0119cia zaplanowanego celu. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c opracowa\u0107 list\u0119 kompetencji, nad kt\u00f3rych rozwojem kandydat powinien jeszcze popracowa\u0107, a doradca powinien mu zaproponowa\u0107 w tym celu odpowiednie kursy, szkolenia, sta\u017ce itp.<\/p>\n\n\n\n
Metoda Bilansu Kompetencji umo\u017cliwia identyfikowanie i nazywanie kompetencji transwersalnych kandydata. W ramach projektu TRANSVAL-EU przeanalizujemy, jak MBK i MP sprawdzaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w takim dzia\u0142aniu oraz jak funkcjonuj\u0105 w mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n
O autorkach:<\/h3>\n\n\n\n
- opublikowano Baz\u0119 metod i narz\u0119dzi walidacji kompetencji transwersalnych<\/a><\/strong>;<\/li>\n\n\n\n