{"id":17662,"date":"2023-01-02T10:19:00","date_gmt":"2023-01-02T09:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&p=17662"},"modified":"2026-10-22T10:23:45","modified_gmt":"2026-10-22T08:23:45","slug":"smieci-nie-teraz-jestes-zabawka","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-1-2023\/smieci-nie-teraz-jestes-zabawka\/","title":{"rendered":"\u015amieci? Nie! Teraz jeste\u015b zabawk\u0105!"},"content":{"rendered":"\n

Czy jeste\u015bmy w stanie spojrze\u0107 na odpady jak na co\u015b warto\u015bciowego? Rozwa\u017cania o tym, czego Polska powinna nauczy\u0107 si\u0119 z bajki wytw\u00f3rni Pixar, aby przygotowa\u0107 si\u0119 do transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym.\u00a0

Kilka lat temu do kin trafi\u0142a czwarta cz\u0119\u015b\u0107 serii Toy Story<\/em>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sympatyk\u00f3w perypetii Chudego i jego zabawkowych kompan\u00f3w cieszy\u0142a si\u0119 na my\u015bl o kolejnej historii gloryfikuj\u0105cej przyja\u017a\u0144 w \u017cyciu cz\u0142owieka. Nie zawiedli si\u0119. Ale tym razem Pixar opar\u0142 uniwersaln\u0105 puent\u0119 na nowej postaci \u2013 Sztu\u0107ku. Plastikowy widelec stylizowany na \u017cyw\u0105 posta\u0107 uwa\u017ca\u0142, \u017ce on sam nie ma \u017cadnej warto\u015bci i jest jedynie \u015bmieciem<\/em>. Inaczej widzia\u0142a go Bonnie. Sztuciek by\u0142 dla niej bohaterem pomagaj\u0105cym przetrwa\u0107 trudny czas podczas pierwszych dni w zer\u00f3wce. W ten spos\u00f3b tw\u00f3rcy serii potwierdzili tez\u0119, \u017ce to my nadajemy sens rzeczom, a poprzez umiejscowienie w centrum historii plastikowego odpadu stan\u0119li po stronie tych, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 ogranicza\u0107 dalsze zanieczyszczanie \u015brodowiska naturalnego.<\/p>\n\n\n\n

Tego typu punkt widzenia jest niezwykle istotny w polityce ekologicznej poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, tak\u017ce Polski. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie gospodarowanie odpadami wymaga bowiem du\u017co wi\u0119kszej spostrzegawczo\u015bci i kreatywno\u015bci ni\u017c dotychczas. Odpadom musimy w ko\u0144cu nada\u0107 now\u0105 warto\u015b\u0107, tj. zobaczy\u0107 je oczami, kt\u00f3rymi Bonnie patrzy\u0142a na Sztu\u0107ka. Wynika to nie tyle z ekonomii ograniczonych zasob\u00f3w, ile z etyki m\u00f3wi\u0105cej o relacji cz\u0142owieka z ekosystemem, w kt\u00f3rym \u017cyje. Dla polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w odpady mog\u0105 by\u0107 przecie\u017c szans\u0105 na pozyskanie nowych surowc\u00f3w lub p\u00f3\u0142produkt\u00f3w. Z kolei nasze spo\u0142ecze\u0144stwo mog\u0142oby zu\u017cywa\u0107 posiadane zasoby zamiast tworzy\u0107 nowe odpady. Cel jak najbardziej s\u0142uszny, ale czy Polska jest gotowa zobaczy\u0107 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 w tak zielonych barwach?<\/p>\n\n\n\n

Dane wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej kondycji sektora pozwalaj\u0105 s\u0105dzi\u0107, \u017ce jeste\u015bmy gotowi bardziej ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. W ko\u0144cu od ostatnich kilku lat bran\u017ca gospodarki odpadami rozwija si\u0119 bardzo intensywnie. \u015awiadcz\u0105 o tym chocia\u017cby wzrost poziomu zatrudnienia czy przewidywania zwi\u0119kszenia przeci\u0119tnego wynagrodzenia w sektorze. Zmiany te s\u0105 jednak konsekwencj\u0105 cyklicznie zwi\u0119kszanych wymaga\u0144 gospodarczych na poziomie europejskim, a nie proekologicznej postawy polskich obywateli. Ci wytwarzaj\u0105 coraz wi\u0119cej odpad\u00f3w komunalnych. Z drugiej strony optymi\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wska\u017anik ilo\u015bci tych odpad\u00f3w na jednego mieszka\u0144ca naszego kraju jest wci\u0105\u017c jednym z najni\u017cszych w ca\u0142ej Unii Europejskiej. Je\u015bli wi\u0119c produkujemy tak ma\u0142o odpad\u00f3w, to w czym tkwi problem?<\/p>\n\n\n\n

Ostatnia unijna strategia zak\u0142ada wdro\u017cenie we wszystkich pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich koncepcji gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym. W my\u015bl tej zasady odpady traktujemy jako surowiec wt\u00f3rny wykorzystywany do ponownej produkcji. W polskim porz\u0105dku prawnym w\u0142\u0105czanie tego modelu opiera si\u0119 na Mapie drogowej transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym<\/em>. Jest ona zbiorem narz\u0119dzi, prac analityczno-koncepcyjnych oraz informacyjno-promocyjnych maj\u0105cych wesprze\u0107 polsk\u0105 gospodark\u0119 w osi\u0105gni\u0119ciu standard\u00f3w europejskich. Zdaniem autor\u00f3w opracowania najwi\u0119kszym wyzwaniem dla GOZ w Polsce jest zbyt niski poziom recyklingu odpad\u00f3w komunalnych. Oceniaj\u0105 jednak, \u017ce odwr\u00f3cenie tego trendu mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez ograniczenie powstawania odpad\u00f3w komunalnych oraz prowadzenie inicjatyw d\u0105\u017c\u0105cych do ich zagospodarowania w jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci przez recycling.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza z dr\u00f3g wymaga ekologicznej edukacji spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra powinna prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 tak\u017ce na popraw\u0119 wizerunku bran\u017cy. U\u015bwiadamianie zagro\u017ce\u0144 p\u0142yn\u0105cych z nadmiernej ilo\u015bci odpad\u00f3w, promowanie idei zero waste,<\/em> kszta\u0142cenie w zakresie selektywnej zbi\u00f3rki oraz promowanie recyklingu to jedne z podstawowych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce opiekowanie si\u0119 \u015brodowiskiem naturalnym nie zaczyna si\u0119 od wyniesienia odpad\u00f3w na pobliski \u015bmietnik. Z kolei pozytywny odbi\u00f3r bran\u017cy jest istotny dla prowadzenia wszelkich dzia\u0142a\u0144 inwestycyjnych w sektorze. To od nich bezpo\u015brednio zale\u017cy poziom zatrudnienia i rozw\u00f3j bran\u017cy. Niestety dotychczasowe do\u015bwiadczenia pokazuj\u0105, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo jest nieprzychylne instalacjom powstaj\u0105cym w jego najbli\u017cszym otoczeniu. Obawa o zanieczyszczenie osiedla lub strat\u0119 warto\u015bci nieruchomo\u015bci cz\u0119sto bywa silniejsza ni\u017c szanse wynikaj\u0105ce z rozbudowy infrastruktury odpadowej.<\/p>\n\n\n\n

Wymagane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 poziomy recyklingu Polska gospodarka mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez specjalizacj\u0119 oraz optymalizacj\u0119 proces\u00f3w technologicznych. Aby to si\u0119 sta\u0142o, potrzebna jest wiedza z zakresu materia\u0142oznawstwa, kt\u00f3ra pozwoli pozyskiwa\u0107 coraz wi\u0119ksze ilo\u015bci surowca wt\u00f3rnego. W ich konsekwencji zak\u0142ady zajmuj\u0105ce si\u0119 recyklingiem zostan\u0105 wyposa\u017cone w maszyny dostosowane do przetwarzania specyficznych materia\u0142\u00f3w. Nast\u0119pnie, dzi\u0119ki post\u0119puj\u0105cej automatyzacji tych proces\u00f3w, np. poprzez technologie wspieraj\u0105ce podejmowanie decyzji w przedsi\u0119biorstwach,<\/em> tempo pozyskiwania surowc\u00f3w wt\u00f3rnych mog\u0142oby ulec znacznemu przyspieszeniu. <\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze zmiany wymagaj\u0105 od przysz\u0142ych pracownik\u00f3w sektora szeregu kompetencji. Ju\u017c teraz m\u00f3wi si\u0119, \u017ce na bran\u017cowym rynku pracy brakuje ekspert\u00f3w od komunikacji oraz edukator\u00f3w. Ich zadaniem powinno by\u0107 u\u015bwiadamianie spo\u0142ecze\u0144stwa w zakresie ochrony \u015brodowiska, komunikowanie korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z nowych instalacji odpadowych oraz prowadzenie otwartego dialogu spo\u0142ecznego. Oznacza to, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 na rynku pracy takie stanowiska jak specjalista ds. edukacji \u015brodowiskowej oraz specjalista ds. sieciowania i wsp\u00f3\u0142pracy. Z kolei na stanowiskach specjalistycznych zwi\u0105zanych z obr\u00f3bk\u0105 odpad\u00f3w brakuje os\u00f3b, kt\u00f3re wiedz\u0105, w jaki spos\u00f3b pozyska\u0107 wi\u0119ksze ilo\u015bci surowca wt\u00f3rnego. Zdaniem ekspert\u00f3w bran\u017cowy rynek pracy wytworzy w przysz\u0142o\u015bci takie stanowiska jak technolog przetw\u00f3rstwa, materia\u0142oznawca, operator maszyn specjalistycznych, programista recyklingu czy specjalista IT w ochronie \u015brodowiska. Z uwagi na stale zwi\u0119kszane poziomy recyklingu, do innych istotnych stanowisk pracy sektora zalicza\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 specjalista ds. GOZ i ochrony \u015brodowiska, projektant zamkni\u0119tych obieg\u00f3w materia\u0142owych, technolog recyklingu oraz menad\u017cer surowc\u00f3w wt\u00f3rnych.<\/p>\n\n\n\n

\n

Przy wype\u0142nianiu luk kompetencyjnych sektora warto si\u0119gn\u0105\u0107 po Sektorow\u0105 Ram\u0119 Kwalifikacji w Gospodarce Odpadami<\/a><\/strong>. Narz\u0119dzie  stanowi uporz\u0105dkowany zbi\u00f3r kompetencji odnosz\u0105cych si\u0119 do g\u0142\u00f3wnych obszar\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej sektora  i opracowano je w celu wsparcia pracodawc\u00f3w i pracownik\u00f3w bran\u017cy w zakresie rozwoju kompetencji.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Na podstawie powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 sektora gospodarki odpadami w Polsce jest jasno okre\u015blona. Dokumenty europejskie wyznaczaj\u0105 strategiczne cele polityki ekologicznej, a dokumenty krajowe \u2013 metody ich osi\u0105gania. Wydaje si\u0119 zatem, \u017ce wszystko zosta\u0142o ju\u017c powiedziane. Nic bardziej mylnego, bo wymagania unijne s\u0105 dla naszego systemu gospodarczego wci\u0105\u017c du\u017cym wyzwaniem. W przestrzeni publicznej brakuje \u015bwiadomo\u015bci, a na bran\u017cowym rynku pracy specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy podo\u0142aj\u0105 wymogom gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym. Ostatni g\u0142os nale\u017ce\u0107 wi\u0119c b\u0119dzie do nas samych. To my zdecydujemy, czy uwierzymy w bajkowy przekaz o warto\u015bci odpad\u00f3w, czy mo\u017ce uznamy to za mit, ryzykuj\u0105c, \u017ce przestrze\u0144, w kt\u00f3rej \u017cyjemy, stanie si\u0119 jedn\u0105 wielk\u0105 stajni\u0105 Augiasza.<\/p>\n\n\n\n

O autorze:<\/h3>\n\n\n\n

dr Dawid Dymkowski \u2013 doktor nauk spo\u0142ecznych, ekspert merytoryczny Instytutu Bada\u0144 Edukacyjnych. Zawodowo zwi\u0105zany z obszarem edukacji i rynku pracy, prywatnie oddany kulturze i sztuce. Fan Toy Story.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy jeste\u015bmy w stanie spojrze\u0107 na odpady jak na co\u015b warto\u015bciowego? Rozwa\u017cania o tym, czego Polska powinna nauczy\u0107 si\u0119 z bajki wytw\u00f3rni Pixar, aby przygotowa\u0107 si\u0119 do transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym.\u00a0 Kilka lat temu do kin trafi\u0142a czwarta cz\u0119\u015b\u0107 serii Toy Story. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sympatyk\u00f3w perypetii Chudego i jego zabawkowych kompan\u00f3w cieszy\u0142a si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17663,"parent":17650,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-17662","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17665,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17662\/revisions\/17665"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17650"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17662"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=17662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}