{"id":17666,"date":"2023-01-02T10:24:00","date_gmt":"2023-01-02T09:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&p=17666"},"modified":"2026-10-22T10:27:43","modified_gmt":"2026-10-22T08:27:43","slug":"glos-sektora","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-1-2023\/glos-sektora\/","title":{"rendered":"G\u0142os sektora"},"content":{"rendered":"\n

Badania sektorowe nie s\u0105 uzupe\u0142nieniem wiedzy pozyskiwanej z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142. S\u0105 naturalnym krokiem do poznania sektora \u2212 \u017cadne dost\u0119pne wt\u00f3rne \u017ar\u00f3d\u0142o nie dostarcza wiedzy tak aktualnej, jak \u017ar\u00f3d\u0142o pierwotne, czyli pracownicy pracuj\u0105cy w sektorze.

Dynamiczny rozw\u00f3j technologii, a tak\u017ce zewn\u0119trzne i niezale\u017cne czynniki, jak chocia\u017c pandemia koronawirusa COVID\u201319, prowadz\u0105 do nieustaj\u0105cych przekszta\u0142ce\u0144 na rynku pracy. Gwa\u0142towno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych zmian nie pozwala na szybkie reagowanie na poziomie systemowym, w tym tak\u017ce na dostosowanie kszta\u0142cenia do aktualnych potrzeb rynku.<\/p>\n\n\n\n

Pozaformalny rynek edukacyjny jest du\u017co bardziej elastyczny, przez co \u0142atwiej jest mu sprosta\u0107 nowym oczekiwaniom potencjalnych pracownik\u00f3w i pracodawc\u00f3w. Jednak prowadzi to tak\u017ce do sytuacji funkcjonowania kurs\u00f3w czy szkole\u0144, kt\u00f3re nie oferuj\u0105 \u017cadnych kwalifikacji w rozumieniu systemowym. Zar\u00f3wno pracodawcy, jak i pracownikowi trudno jest w\u00f3wczas odnale\u017a\u0107 si\u0119 w g\u0105szczu mo\u017cliwo\u015bci, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 jest zupe\u0142nie nieprzydatna.<\/p>\n\n\n\n

SRK jako porz\u0105dek w chaosie<\/h2>\n\n\n\n

Sektorowe Ramy Kwalifikacji (SRK), opisane szerzej w Kwartalniku ZSK 3\/2021<\/a><\/strong>, systematyzuj\u0105 i porz\u0105dkuj\u0105 kwalifikacje funkcjonuj\u0105ce w sektorach. Wiarygodna i ustandaryzowana walidacja, czyli potwierdzenie ich osi\u0105gni\u0119cia, przede wszystkim pozwala identyfikowa\u0107 kwalifikacje w spos\u00f3b ujednolicony. To z kolei przyczynia si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci por\u00f3wnywania kwalifikacji posiadanych przez potencjalnych kandydat\u00f3w na etapie rekrutacji oraz do wytyczania \u015bcie\u017cki zawodowej pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wsparciem dla ekspert\u00f3w przy tworzeniu SRK w danym sektorze jest raport wraz z tabel\u0105 kompetencji, b\u0119d\u0105cy produktem ko\u0144cowym badania projektowanego przez IBE Analiza kompetencji i kwalifikacji (badania sektorowe)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Analiza sektora jako zadanie IBE<\/h2>\n\n\n\n

Badanie sektorowe<\/em> powstaje oddzielnie dla ka\u017cdego sektora, dla kt\u00f3rego planuje si\u0119 opracowanie ramy sektorowej. W czasie trwania obecnego projektu  \u201eWspieranie funkcjonowania i doskonalenie ZSK na rzecz wykorzystania oferowanych w nim rozwi\u0105za\u0144 do realizacji cel\u00f3w strategii rozwoju kraju\u201d (ZSK 5) powsta\u0142o pi\u0119\u0107 analiz dla nast\u0119puj\u0105cych sektor\u00f3w: odzysku materia\u0142owego surowc\u00f3w, gospodarki wodno-\u015bciekowej i rekultywacji, przetw\u00f3rstwa \u017cywno\u015bci, komunikacji marketingowej oraz cyberbezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c wszystkie badania sektorowe maj\u0105 wsp\u00f3lny trzon, kt\u00f3ry dotyczy g\u0142\u00f3wnego celu, czyli rozpoznania kwalifikacji wyst\u0119puj\u0105cych w sektorze, to ka\u017cdorazowo s\u0105 one dostosowywane do specyfiki danego, aktualnie analizowanego sektora. W zwi\u0105zku z tym, pierwszym, niezb\u0119dnym krokiem poprzedzaj\u0105cym ka\u017cde badanie jest zawsze rozpoznanie i okre\u015blenie tej specyfiki w jak najpe\u0142niejszym stopniu. Gromadzenie danych o sektorze odbywa si\u0119 we wsp\u00f3\u0142pracy z ekspertami reprezentuj\u0105cymi dany sektor, czyli Sektorowymi Radami ds. Kompetencji. Te dzia\u0142ania wst\u0119pne pozwalaj\u0105 na stworzenie definicji sektora i okre\u015blenie jego granic, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna jednoznacznie wyznaczy\u0107 przedmiot badania i zakres proces\u00f3w, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych skupiaj\u0105 si\u0119 zadania zawodowe pracownik\u00f3w danej bran\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Badanie koncentruje si\u0119 na kompetencjach i kwalifikacjach os\u00f3b zatrudnionych w danym sektorze, a te mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska i zwi\u0105zanych z nim wymaga\u0144. W zwi\u0105zku z tym nale\u017cy znale\u017a\u0107 jak najwi\u0119cej czynnik\u00f3w mog\u0105cych wp\u0142ywa\u0107 na to zr\u00f3\u017cnicowanie, a nast\u0119pnie, w oparciu o nie, planowa\u0107 dob\u00f3r uczestnik\u00f3w badania. Pozwoli to na zebranie w badaniu jak najwi\u0119kszego przekroju informacji oraz uwzgl\u0119dnienie jak najszerszego obrazu kompetencji w sektorze.<\/p>\n\n\n\n

Badania sektorowe jako g\u0142os sektora<\/h2>\n\n\n\n

Uczestnicy badania swoimi s\u0142owami opisuj\u0105 wykonywan\u0105 na co dzie\u0144 prac\u0119, u\u017cywaj\u0105c j\u0119zyka i terminologii charakterystycznych dla danej bran\u017cy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w tym badaniu oddaje si\u0119 g\u0142os osobom, kt\u00f3re maj\u0105 najbardziej praktyczn\u0105 wiedz\u0119 o danym sektorze i obserwuj\u0105 go od wewn\u0105trz, jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105c jego cz\u0119\u015bci\u0105. Tak uzyskane informacje nie tylko pozwalaj\u0105 na g\u0142\u0119bok\u0105 eksploracj\u0119 sektora, kt\u00f3ra wykracza poza wiedz\u0119 uzyskan\u0105 z tzw. desk research<\/em>, ale bywaj\u0105 tak\u017ce wzbogacone o barwne metafory i por\u00f3wnania, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 pozna\u0107 spojrzenie pracownik\u00f3w na specyfik\u0119 ich pracy:<\/p>\n\n\n\n

\n

(\u2026) tak naprawd\u0119 no nic nie jest jakby takie nie do odzyskania. My zawsze si\u0119 \u015bmiejemy, \u017ce zostaj\u0105c weterynarzem, no niestety jak jej si\u0119 r\u0119ka podwinie, to sobie nie zrestartuje kota, bo te\u017c by spr\u00f3bowa\u0107 jeszcze raz, tak? W naszym wypadku no, nawet jak si\u0119 dzieje co\u015b bardzo z\u0142ego, na co zawsze jest ten odpowiedni proces, back\u2013upy, kt\u00f3re mo\u017cna odtwarza\u0107<\/em> [sektor cyberbezpiecze\u0144stwa].<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Uczestnicy wywiad\u00f3w opisuj\u0105 swoje zadania zawodowe oraz niezb\u0119dne do ich wykonywania kompetencje i kwalifikacje \u2013 te, kt\u00f3re sami posiadaj\u0105, a tak\u017ce te, kt\u00f3rych im brakuje, a s\u0105 potrzebne do awansu lub nad\u0105\u017cania za zmianami zachodz\u0105cymi w bran\u017cy. Pytani s\u0105 tak\u017ce o swoj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 kariery w sektorze: \u2013z jakimi umiej\u0119tno\u015bciami i wiedz\u0105 rozpocz\u0119li w nim prac\u0119, czego si\u0119 uczyli wraz z up\u0142ywem czasu oraz czego planuj\u0105 si\u0119 jeszcze uczy\u0107 i dlaczego.<\/p>\n\n\n\n

Respondenci pr\u00f3buj\u0105 tak\u017ce diagnozowa\u0107 zmiany zachodz\u0105ce w ich bran\u017cy i wskazywa\u0107 czynniki, kt\u00f3re na nie wp\u0142ywaj\u0105. W trakcie wywiadu maj\u0105 te\u017c okazj\u0119 pu\u015bci\u0107 wodze fantazji i wyobrazi\u0107 sobie przysz\u0142o\u015b\u0107 swojego sektora, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem kompetencji i kwalifikacji pracownik\u00f3w przysz\u0142o\u015bci. Taka wycieczka w przysz\u0142o\u015b\u0107 nie zawsze jest \u0142atwym zadaniem \u2013 wymaga chwili namys\u0142u i odpowiedniego poziomu autorefleksji. I cho\u0107 prognozy pracownik\u00f3w poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119, je\u015bli chodzi o detale, to na poziomie og\u00f3lnym wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwraca uwag\u0119 na gwa\u0142town\u0105 dynamik\u0119 zmian, kt\u00f3rym podlegaj\u0105 ich bran\u017ce. S\u0105 to zmiany wynikaj\u0105ce z og\u00f3lno\u015bwiatowych trend\u00f3w, takich jak post\u0119puj\u0105ca cyfryzacja i wp\u0142ywy sztucznej inteligencji, rozw\u00f3j my\u015blenia proekologicznego czy starzenie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Odpowiedzi\u0105 i pr\u00f3b\u0105 dostosowania si\u0119 do dynamiki tych zmian mo\u017ce by\u0107 umiej\u0119tno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ego uczenia si\u0119 czy dokszta\u0142cania, kt\u00f3ra to jest wskazywana przez pracownik\u00f3w badanych sektor\u00f3w jako niezwykle istotna, i to niezale\u017cnie od analizowanej bran\u017cy. R\u00f3wnie wa\u017cne oraz powszechne okazuj\u0105 si\u0119 kompetencje spo\u0142eczne \u2013 pozosta\u0142a wiedza i umiej\u0119tno\u015bci z jednej strony mog\u0105 ulec dezaktualizacji, z drugiej \u2013 zwykle mo\u017cna je uzupe\u0142ni\u0107 w toku pracy.<\/p>\n\n\n\n

Co daj\u0105 nam badania sektorowe, czyli czy warto \u201ewyj\u015b\u0107 w teren\u201d?<\/h2>\n\n\n\n

Badania sektorowe nie s\u0105 uzupe\u0142nieniem wiedzy pozyskiwanej w ramach zapoznawania si\u0119 z artyku\u0142ami, literatur\u0105, raportami czy publikacjami odno\u015bnie do danego sektora. Badania sektorowe s\u0105 kolejnym, naturalnym krokiem do poznania sektora, na kt\u00f3re jedynie przygotowuje prowadzony desk research.<\/em> Dost\u0119pne dane umo\u017cliwiaj\u0105 stworzenie narz\u0119dzia badawczego, jednak jego ostateczna wersja zawsze krystalizuje si\u0119 po przeprowadzeniu pilota\u017cu. Niewa\u017cne jak dobrze zostanie rozpoznany sektor, \u017cadne dost\u0119pne wt\u00f3rne \u017ar\u00f3d\u0142o nie dostarcza wiedzy tak aktualnej, jak \u017ar\u00f3d\u0142o pierwotne, czyli pracownicy sektora.<\/p>\n\n\n\n

Dane uzyskane z bada\u0144 sektorowych to bezpo\u015bredni g\u0142os z rynku pracy w ramach danego sektora \u2013 zar\u00f3wno na szczeblu podstawowym, jak i kierowniczym czy zarz\u0105dzaj\u0105cym. Wykorzystanie ich przez ekspert\u00f3w przy opracowywaniu SRK to z kolei powr\u00f3t do tego rynku w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany i ujednolicony \u2013 z SRK mog\u0105 skorzysta\u0107 nie tylko pracownicy oraz pracodawcy, ale tak\u017ce doradcy zawodowi, rekruterzy czy szko\u0142y bran\u017cowe. Badania sektorowe s\u0105 jednym z przyk\u0142ad\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci prowadzenia bada\u0144 \u2013 to g\u0142os sektora dla sektora.<\/p>\n\n\n\n

O autorkach:<\/h3>\n\n\n\n

Maria Hofman<\/strong> \u2212 ekspertka merytoryczna w ZSK5, od 2018 roku w IBE zajmuje si\u0119 koordynacj\u0105 realizacji bada\u0144 spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Paulina Maria Adamczyk<\/strong> \u2212 ekspertka merytoryczna w ZSK5, z IBE zwi\u0105zana od 2019 roku w zakresie projektowania, nadzorowania i analizowania bada\u0144, szczeg\u00f3lnie jako\u015bciowych. Socjolo\u017cka, doktorantka w Instytucie Socjologii Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, zainteresowana tematyk\u0105 wsparcia spo\u0142ecznego i szeroko rozumianego kryzysu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Badania sektorowe nie s\u0105 uzupe\u0142nieniem wiedzy pozyskiwanej z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142. S\u0105 naturalnym krokiem do poznania sektora \u2212 \u017cadne dost\u0119pne wt\u00f3rne \u017ar\u00f3d\u0142o nie dostarcza wiedzy tak aktualnej, jak \u017ar\u00f3d\u0142o pierwotne, czyli pracownicy pracuj\u0105cy w sektorze. Dynamiczny rozw\u00f3j technologii, a tak\u017ce zewn\u0119trzne i niezale\u017cne czynniki, jak chocia\u017c pandemia koronawirusa COVID\u201319, prowadz\u0105 do nieustaj\u0105cych przekszta\u0142ce\u0144 na rynku pracy. […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17667,"parent":17650,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-17666","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17669,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17666\/revisions\/17669"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17650"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17666"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=17666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}