Ustawa o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (ZSK) funkcjonuje ju\u017c siedmiu lat. Tym, co wyr\u00f3\u017cnia ZSK w stosunku do dotychczas funkcjonuj\u0105cych narz\u0119dzi stymulacji i rozwoju rynku pracy, jest spos\u00f3b wdro\u017cenia tego narz\u0119dzia do polskiego porz\u0105dku prawnego.<\/p>\n\n\n\n
W dotychczasowej filozofii dzia\u0142ania pa\u0144stwa w obszarze organizacji rynku pracy to administracja pa\u0144stwowa okre\u015bla\u0142a, kto i na jakich warunkach powinien uzyska\u0107 dokumenty potwierdzaj\u0105ce posiadan\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie zawodowe. ZSK przynios\u0142o tu rewolucj\u0119 w postaci przekierowania nacisku odpowiedzialno\u015bci za w\u0142a\u015bciwe okre\u015blenie wymog\u00f3w na sam rynek pracy. Mo\u017cna wr\u0119cz stwierdzi\u0107, \u017ce rola administracji rz\u0105dowej staje si\u0119 tu s\u0142u\u017cebna w stosunku do wymaga\u0144 i oczekiwa\u0144 podmiot\u00f3w z bran\u017cy. W ZSK to kwalifikacje rynkowe, zg\u0142aszane przez podmioty z rynku pracy w danej bran\u017cy, s\u0105 wyznacznikiem zapotrzebowania na aktualne i przysz\u0142e umiej\u0119tno\u015bci zawodowe i narz\u0119dzia ich potwierdzania. Wida\u0107 to na przyk\u0142adach wniosk\u00f3w o w\u0142\u0105czenie kwalifikacji rynkowych do ZSK \u2013 wnioskowane kwalifikacje cz\u0119sto znacznie odbiegaj\u0105 od zawod\u00f3w opisywanych w obecnie funkcjonuj\u0105cych aktach prawnych i klasyfikacjach rz\u0105dowych. ZSK jest narz\u0119dziem znacznie bardziej elastycznym od systemu edukacji formalnej \u2013 wystarczy bowiem, \u017ce na rynku pojawi si\u0119 zapotrzebowanie na dan\u0105 specjalizacj\u0119 i ju\u017c mo\u017cna j\u0105 opisa\u0107 i w\u0142\u0105czy\u0107 do systemu, nie wprowadzaj\u0105c jej (o ile to zasadne) do systemu szkolnictwa zawodowego z jego ca\u0142ym biurokratycznym obci\u0105\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n
Na rynku pracy licz\u0105 si\u0119 przede wszystkim umiej\u0119tno\u015bci praktyczne. Coraz cz\u0119\u015bciej w trakcie rekrutacji kandydaci nie s\u0105 pytani o szko\u0142y, kt\u00f3re sko\u0144czyli i o wyuczone zawody, tylko o umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie. Stawia im si\u0119 konkretne zadania do rozwi\u0105zania lub prosi o zaprezentowanie pr\u00f3bki pracy. ZSK oferuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzenia przed powo\u0142anymi przez ministr\u00f3w w\u0142a\u015bciwych (dalej: MW) instytucjami certyfikuj\u0105cymi (dalej: IC) umiej\u0119tno\u015bci i wiedzy zdobytych w trakcie uczenia si\u0119 w dowolny spos\u00f3b, w r\u00f3\u017cnych miejscach i okoliczno\u015bciach. Dzi\u0119ki wsp\u00f3lnej pracy wnioskodawc\u00f3w, MW, IC oraz wszystkich uczestnicz\u0105cych w konsultacjach kwalifikacji rynkowych, coraz szersza grupa ludzi mo\u017ce podda\u0107 sprawdzeniu swoje kwalifikacje zawodowe podczas niezale\u017cnej weryfikacji i otrzyma\u0107 wiarygodny certyfikat. <\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo dzi\u0119ki temu, \u017ce kwalifikacje rynkowe w\u0142\u0105czone do ZSK s\u0105 opisane w zestandaryzowany spos\u00f3b i publikowane w publicznej bazie danych \u2013 Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji \u2013 mog\u0105 by\u0107 rzetelnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji i inspiracji oraz podpowiedzi\u0105, jak\u0105 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami musi dysponowa\u0107 osoba, kt\u00f3ra chce potwierdzi\u0107 swoje kompetencje w danej dziedzinie lub czego pracodawca mo\u017ce oczekiwa\u0107 od kandydata na okre\u015blone stanowisko. Certyfikat taki powinien by\u0107 rozpoznawany i honorowany przez wszystkie podmioty rynku pracy.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy tak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ZSK, daj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 rzetelnego potwierdzenia umiej\u0119tno\u015bci, dla klient\u00f3w us\u0142ugi staje si\u0119 gwarancj\u0105 jako\u015bci. Mo\u017ce wi\u0119c okaza\u0107 si\u0119 odpowiedzi\u0105 na powszechnie znane bol\u0105czki, zwi\u0105zane z korzystaniem z okre\u015blonego typu us\u0142ug u niesprawdzonych wykonawc\u00f3w. Us\u0142ugi, do kt\u00f3rych wykonywania nie potrzeba spe\u0142nienia wymog\u00f3w formalnych, takich jak uko\u0144czenie okre\u015blonego kierunku studi\u00f3w lub uzyskanie innego prawnego pozwolenia, mog\u0105 by\u0107 wykonywane praktycznie przez ka\u017cd\u0105 osob\u0119. Nierzadko s\u0105 to us\u0142ugi, w ramach kt\u00f3rych powierzamy obcej osobie swoje mienie, wygl\u0105d, a nawet zdrowie. Oczywi\u015bcie istniej\u0105 przes\u0142anki, na podstawie kt\u00f3rych wybiera si\u0119 takich us\u0142ugodawc\u00f3w \u2013 np. informacje zamieszczone na ich stronie internetowej, polecenie znajomych, opinie znalezione w internecie, rynkowe certyfikaty lub za\u015bwiadczenia \u2013 ale dzi\u015b, w dobie coraz bardziej wyszukanych metod nieuczciwego wp\u0142ywania na opini\u0119 publiczn\u0105, dokonywanie takich wybor\u00f3w obarczone jest coraz wi\u0119kszym ryzykiem. Certyfikat ZSK, centralnego, zestandaryzowanego systemu potwierdzania wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci i kompetencji, daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonania wyboru z zachowaniem pewniejszej gwarancji jako\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, wyra\u017anie wida\u0107 pewne braki, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 mo\u017cliwe korzy\u015bci wynikaj\u0105ce z wdra\u017cania ZSK; jednym z nich niew\u0105tpliwie jest niewystarczaj\u0105ca promocja systemu. Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Benjamin Franklin, jeden z ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki, a wi\u0119c kolebki gospodarki kapitalistycznej: \u201ePowiedz mi, to zapomn\u0119. Naucz mnie, to mo\u017ce zapami\u0119tam. Zaanga\u017cuj mnie, to si\u0119 naucz\u0119\u201d. Te s\u0142owa idealnie pasuj\u0105 do kierunku, w jakim powinna i\u015b\u0107 polityka pa\u0144stwa w zakresie promocji i upowszechniania ZSK w gospodarce.<\/p>\n\n\n\n
Dotychczasowe dzia\u0142ania w zakresie promocji ZSK skupia\u0142y si\u0119 na teoretycznym przedstawianiu za\u0142o\u017ce\u0144 systemu oraz suchym obja\u015bnianiu zasad funkcjonowania systemu, przy czym odbywa\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie z wykorzystaniem w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci j\u0119zyka akademickiego, trudnego do zrozumienia przez partner\u00f3w spo\u0142ecznych i \u2013 przede wszystkim \u2013 przez docelowych odbiorc\u00f3w systemu: pracownik\u00f3w i pracodawc\u00f3w oraz us\u0142ugodawc\u00f3w i ich klient\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Drug\u0105 niezmiernie istotn\u0105 kwesti\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z promocj\u0105 ZSK jest \u2013 jak wynika z podsumowania dotychczasowej polityki informacyjnej w tym zakresie i praktyk dzia\u0142ania systemu \u2013 niedostateczne zaanga\u017cowanie organizacji bran\u017cowych w promocj\u0119 systemu. To stowarzyszenia, izby czy zwi\u0105zki pracodawc\u00f3w najlepiej wiedz\u0105, jakie jest zapotrzebowanie danej bran\u017cy na nowoczesne i efektywne kadry pracownicze. Jednocze\u015bnie kluczowe okazuje si\u0119 te\u017c nasilenie dzia\u0142a\u0144 w celu sk\u0142onienia organizacji bran\u017cowych do sk\u0142adania wniosk\u00f3w o ustanowienie konkretnych kwalifikacji rynkowych. Je\u015bli dana kwalifikacja ma mie\u0107 charakter powszechny i by\u0107 akceptowana oraz po\u017c\u0105dana na rynku pracy w danej bran\u017cy, to zdecydowanie musi mie\u0107 ona charakter uniwersalny w zakresie zastosowania i by\u0107 dla tej bran\u017cy reprezentatywna.<\/p>\n\n\n\n
Odnosz\u0105c si\u0119 do zacytowanej wcze\u015bniej wypowiedzi Benjamina Franklina, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce u\u017cycie j\u0119zyka potocznego i wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie organizacji bran\u017cowych jako emanacja spo\u0142ecze\u0144stwa i gospodarki odpowiada w\u0142a\u015bnie temu, co napisa\u0142 Franklin: \u201eZaanga\u017cuj mnie, to si\u0119 naucz\u0119\u201d, czyli jest kluczem do d\u0142ugoterminowego sukcesu ZSK, a przez to i polskiej gospodarki.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce ustawa o ZSK w jej obecnym kszta\u0142cie oraz towarzysz\u0105ce jej rozporz\u0105dzenia narzucaj\u0105 ministrom w\u0142a\u015bciwym szereg biurokratycznych imperatyw\u00f3w i paragraf\u00f3w. Oczywi\u015bcie nie ma w artykule do\u015b\u0107 miejsca, aby przyjrze\u0107 si\u0119 wszystkim regu\u0142om, kt\u00f3re mo\u017cna by upro\u015bci\u0107, zatem zostan\u0105 w nim poruszone te sprawy, kt\u00f3re przewijaj\u0105 si\u0119 w ich codziennej pracy najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142em jednego z cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cych problem\u00f3w jest zapis w rozporz\u0105dzeniu MEN o konieczno\u015bci posiadania kwalifikacji pe\u0142nej co najmniej na poziomie 6 PRK, czyli wykszta\u0142cenia wy\u017cszego. W sektorach w\u0142a\u015bciwych dla Ministerstwa Rozwoju i Technologii (tj. gospodarka oraz budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo) wiele kwalifikacji rynkowych to kwalifikacje \u201etechniczne\u201d, zwi\u0105zane z wykonywaniem zada\u0144 niewymagaj\u0105cych posiadania wykszta\u0142cenia wy\u017cszego, a wymagaj\u0105cych za to znajomo\u015bci specjalistycznych zagadnie\u0144 zawodowych i wieloletniego do\u015bwiadczenia zawodowego. Cz\u0119sto kwalifikacje te dotycz\u0105 zawod\u00f3w wykonywanych przez osoby z wykszta\u0142ceniem zasadniczym zawodowym, \u015brednim lub \u015brednim bran\u017cowym. Sytuacja ta rodzi istotny problem w zakresie znalezienia w\u0142a\u015bciwego eksperta, zar\u00f3wno posiadaj\u0105cego wieloletnie do\u015bwiadczenie zawodowe, jak i dysponuj\u0105cego specjalistyczn\u0105 wiedz\u0105 na temat danej kwalifikacji, a jednocze\u015bnie legitymuj\u0105cego si\u0119 co najmniej dyplomem licencjata.<\/p>\n\n\n\n