Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 ju\u017c dawno przesta\u0142a by\u0107 zarezerwowana dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. Jest wymogiem sprawnego poruszania si\u0119 w naszej nowej, z\u0142o\u017conej, niepewnej rzeczywisto\u015bci.
Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 zgodnie z nomenklatur\u0105 dokument\u00f3w unijnych i krajowych uznawana jest za umiej\u0119tno\u015b\u0107 kluczow\u0105, czyli maj\u0105c\u0105 du\u017ce znaczenie w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka, a nie tylko przedsi\u0119biorcy. Dokumenty te (strategie, wytyczne, rozporz\u0105dzenia) definiuj\u0105 r\u00f3\u017cne poj\u0119cia i wprowadzaj\u0105 klasyfikacje, kt\u00f3re w za\u0142o\u017ceniu maj\u0105 nam pom\u00f3c w zrozumieniu danego zjawiska (obszaru) poprzez pewne uporz\u0105dkowanie.<\/p>\n\n\n\n
I tak wed\u0142ug tych dokument\u00f3w umiej\u0119tno\u015bci mo\u017cna podzieli\u0107 na podstawowe i przekrojowe. Do tych pierwszych zalicza si\u0119: tworzenie i prawid\u0142owe rozumienie informacji pisemnej, rozwijanie i wykorzystywanie my\u015blenia matematycznego, pos\u0142ugiwanie si\u0119 j\u0119zykiem obcym oraz umiej\u0119tno\u015bci w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i in\u017cynierii. Do drugich takie jak: umiej\u0119tno\u015bci informatyczne, obywatelskie i w\u0142a\u015bnie zwi\u0105zane z przedsi\u0119biorczo\u015bci\u0105. Owa przekrojowo\u015b\u0107 oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania ich w wielu zawodach oraz, co wa\u017cne, jako podstaw\u0119 do rozwijania pozosta\u0142ych umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Skoro ju\u017c wiemy, \u017ce przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 jest umiej\u0119tno\u015bci\u0105 horyzontaln\u0105, nale\u017cy si\u0119 zastanowi\u0107, czy ma zastosowanie tylko, jakby nazwa wskazywa\u0142a, w biznesie, czyli w \u017cyciu zawodowym?<\/p>\n\n\n\n
Absolutnie nie. Po pierwsze dlatego, \u017ce przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 (jako umiej\u0119tno\u015b\u0107) oznacza pewn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do podejmowania ryzyka w celu osi\u0105gania wymiernych rezultat\u00f3w. To ryzyko oznacza akceptacj\u0119 niepewno\u015bci, czy to w kontek\u015bcie \u017cycia zawodowego, czy \u017cycia osobistego (spo\u0142ecznego).<\/p>\n\n\n\n
Popularne definicje przedsi\u0119biorczo\u015bci, takie jak: \u201eumiej\u0119tno\u015b\u0107 podejmowania decyzji dotycz\u0105cych koordynowania rzadkimi zasobami\u201d (M. Casson), \u201ezdolno\u015b\u0107 do kreowania czego\u015b z niczego, raczej inicjowanie i tworzenie ni\u017c jedynie obserwowanie, analizowanie i opisywanie, zauwa\u017cenie szansy tam, gdzie inni widz\u0105 jedynie chaos i zamieszanie\u201d (J. A. Timmons) czy \u201ezachowanie oznaczaj\u0105ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 korzystania z pojawiaj\u0105cych si\u0119 sposobno\u015bci w otoczeniu spo\u0142eczno-ekonomicznym\u201d (A. Cooper) dotycz\u0105 tak\u017ce naszego \u017cycia osobistego (spo\u0142ecznego), w szczeg\u00f3lno\u015bci w czasach VUCA, czyli charakteryzuj\u0105cych si\u0119 zmienno\u015bci\u0105 (volatility<\/em>), niepewno\u015bci\u0105 (uncertainty<\/em>), z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 (complexity<\/em>) i niejednoznaczno\u015bci\u0105 (ambiguity<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Po drugie, czy si\u0119 z tym zgadzamy, czy nie, magiczna formu\u0142a work-life balance<\/em>, oznaczaj\u0105ca niezajmowanie si\u0119 prac\u0105 zawodow\u0105 po o\u015bmiogodzinnej \u201eszychcie\u201d, si\u0119 wyczerpa\u0142a. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa w krajach rozwini\u0119tych pracuje w sektorze us\u0142ug, kt\u00f3ry wykorzystuje si\u0142\u0119 intelektu, a nie mi\u0119\u015bni. Chcemy by\u0107 przecie\u017c innowatorami, kreatorami rozwi\u0105za\u0144 usprawniaj\u0105cych nasze \u017cycie oraz daj\u0105cych satysfakcjonuj\u0105ce rezultaty, zar\u00f3wno te materialne (finansowe), jak i niematerialne (np. zwi\u0105zane z presti\u017cem). Trudno \u201eodci\u0105\u0107 si\u0119\u201d od nap\u0142ywaj\u0105cych pomys\u0142\u00f3w biznesowych do naszej g\u0142owy podczas porannego prysznica (lub k\u0105pieli, czego do\u015bwiadczy\u0142 Archimedes, wykrzykuj\u0105c s\u0142ynne \u201eEureka\u201d). Nie da si\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 my\u015blenia po czterdziesto-, trzydziestopi\u0119cio-, a zaraz pewno trzydziestogodzinnym tygodniu pracy.<\/p>\n\n\n\n Po trzecie, kt\u00f3re jest powi\u0105zane z drugim, jeste\u015bmy \u015bwiadkami zmiany na rynku pracy. Ko\u0144cz\u0105 si\u0119 czasy um\u00f3w o prac\u0119, sta\u0142ego zatrudnienia i to nie z powodu kryzysu gospodarczego czaj\u0105cego si\u0119 za rogiem (tzn. rokiem 2023). Zmiany te b\u0119d\u0105 (ju\u017c s\u0105) nast\u0119pstwem olbrzymiego post\u0119pu technologicznego. Proste prace (powtarzalne) niewymagaj\u0105ce my\u015blenia (lub podejmowania ryzyka \u2013 vide<\/em> definicje przedsi\u0119biorczo\u015bci) s\u0105 w \u0142atwy spos\u00f3b zast\u0119powane przez automatyzacj\u0119 i robotyzacj\u0119 (nap\u0119dzane algorytmami sztucznej inteligencji). Popatrzmy na mit dobrze p\u0142atnej pracy na kasie w dyskoncie. Nowym wymiarem funkcjonowania rynku pracy b\u0119dzie model TaaS (Telent as a Service<\/em>), czyli uberyzacja si\u0142y roboczej w po\u0142\u0105czeniu z \u201echmur\u0105 talent\u00f3w\u201d. Organizacje b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z zewn\u0119trznych zasob\u00f3w, swoistej wirtualnej sieci ekspert\u00f3w posiadaj\u0105cych niezb\u0119dne zaawansowane umiej\u0119tno\u015bci, a talenty te (eksperci \u2013 m.in. dzi\u0119ki posiadaniu umiej\u0119tno\u015bci z obszaru przedsi\u0119biorczo\u015bci) b\u0119d\u0105 same wybiera\u0107 sobie projekty, w kt\u00f3re chc\u0105 by\u0107 zaanga\u017cowane. B\u0119dzie to przejaw ju\u017c dzi\u015b dobrze znanej koncepcji enterploymentu<\/em>, czyli przedsi\u0119biorczego samozatrudniania (wy\u017csza renta, ale po\u0142\u0105czona z wi\u0119kszym ryzykiem i odpowiedzialno\u015bci\u0105).<\/p>\n\n\n\n Niby nic nowego, przecie\u017c w \u017cyciu spo\u0142ecznym tak\u017ce ponosimy ryzyko i musimy by\u0107 odpowiedzialni. Ale czy jeste\u015bmy w odpowiednim stopniu dostosowani do otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci VUCA?<\/p>\n\n\n\n Raczej nie. Musimy ci\u0105gle nabywa\u0107 nowe umiej\u0119tno\u015b\u0107 i uzupe\u0142nia\u0107 te posiadane. Dotyczy to tak\u017ce tych z obszaru przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowo takim uzupe\u0142nianiem przedsi\u0119biorczo\u015bci mog\u0105 by\u0107 kompetencje okre\u015blane jako kompetencje jutra, np. szerokokontekstowo\u015b\u0107 i zmiennoogniskowo\u015b\u0107. Z jednej strony pozwalaj\u0105 one na w\u0142a\u015bciwe podej\u015bcie do ryzyka, a z drugiej daj\u0105 przestrze\u0144 do szukania nowych rozwi\u0105za\u0144 (innowacji).<\/p>\n\n\n\n Zmiennoogniskowo\u015b\u0107 to umiej\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozwala dostrzega\u0107 detale z makroperspektywy i \u201eog\u00f3\u0142\u201d z poziomu mikro w spos\u00f3b naprzemienny, dzi\u0119ki czemu ca\u0142o\u015bciowy obraz jest bli\u017cszy prawdzie. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce to, co ogl\u0105damy z daleka, z bli\u017cszej perspektywy okazuje si\u0119 czym\u015b zupe\u0142nie innym. Natomiast to, co widzimy z bliska, w uj\u0119ciu ca\u0142o\u015bciowym nabiera innego znaczenia. Innymi s\u0142owy, umiej\u0119tno\u015b\u0107 dostrzegania i rozwa\u017cania wielu punkt\u00f3w widzenia, r\u00f3\u017cnorodnych perspektyw, prowadzi do wyboru optymalnego rozwi\u0105zania. W szczeg\u00f3lno\u015bci uwzgl\u0119dnienie, a czasami zintegrowanie, dw\u00f3ch przeciwstawnych perspektyw przynosi najlepsze rezultaty.<\/p>\n\n\n\n Szerokokontekstowo\u015b\u0107 to umiej\u0119tno\u015b\u0107 skontekstualizowania proces\u00f3w czy poj\u0119\u0107 nie tylko w obr\u0119bie w\u0142asnej kultury, to\u017csamo\u015bci, lecz tak\u017ce w ramach relacji z osobami wywodz\u0105cymi si\u0119 z r\u00f3\u017cnych kultur, uwarunkowa\u0144, pozycji spo\u0142ecznych, czy tych maj\u0105cych chocia\u017cby inne oczekiwania.<\/p>\n\n\n\n Tyle teorii, a teraz praktyka. Jak kszta\u0142towa\u0107 wymienione umiej\u0119tno\u015bci? Skoro mitem jest oddzielenie pracy od \u017cycia prywatnego, kiedy znale\u017a\u0107 czas na kszta\u0142cenie, kt\u00f3re raczej kojarzy si\u0119 z tradycyjnym modelem opartym na d\u0142ugich cyklach (np. studia I, II stopnia lub studia podyplomowe)? W jaki spos\u00f3b niekt\u00f3rzy z nas mog\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 ju\u017c ca\u0142kiem spory katalog umiej\u0119tno\u015bci? Np. poprzez kr\u00f3tkie formy kszta\u0142cenia, o kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107 na stronie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Kwalifikacje rynkowe mog\u0105 by\u0107 rzeczywistym panaceum. I nie chodzi tu tylko o to, aby traktowa\u0107 kwalifikacje opisane w ZSK jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekwalifikowania si\u0119, ale jako spos\u00f3b kszta\u0142towania (potwierdzania) umiej\u0119tno\u015bci czyni\u0105cych nas przedsi\u0119biorczymi (niekoniecznie przedsi\u0119biorcami). I tak np. je\u015bli jestem informatykiem, mog\u0119 zdoby\u0107 kwalifikacj\u0119 (poprzez zdanie egzaminu) z Planowania i prowadzenia dzia\u0142a\u0144 komunikacyjnych w sytuacjach kryzysu wizerunkowego<\/a><\/strong>, a je\u015bli jestem historykiem sztuki \u2013 z Programowania i obs\u0142ugi druku 3d<\/a><\/strong>. Dzi\u0119ki doborowi teoretycznie niepasuj\u0105cych kwalifikacji do obecnego profilu zawodowego kszta\u0142tujemy w\u0142a\u015bnie szerokokontekstowo\u015b\u0107 i zmiennoogniskowo\u015b\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 to tego, \u017ce staniemy si\u0119 innowatorami.<\/p>\n\n\n\n Dr Bartosz Sobotka<\/strong> \u2013 autor ksi\u0105\u017cki \u201eKompetencje jutra, czyli czego przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie wymaga\u0142a od naszych dzieci\u201d. Dyrektor ds. Rozwoju w Syntea SA, zajmuje si\u0119 integracj\u0105 rynku pracy z sektorem edukacji w Polsce i krajach CEE. Konsultant projekt\u00f3w dla sektora IT i edukacji w kontek\u015bcie wdra\u017cania idei smart city, <\/em>budowy spo\u0142ecze\u0144stwa 4.0 oraz dostosowania oferty kszta\u0142cenia uczelni do potrzeb rynku pracy, przede wszystkim dla sektora us\u0142ug dla biznesu (Business Service Sector<\/em>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 ju\u017c dawno przesta\u0142a by\u0107 zarezerwowana dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. Jest wymogiem sprawnego poruszania si\u0119 w naszej nowej, z\u0142o\u017conej, niepewnej rzeczywisto\u015bci. Przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 zgodnie z nomenklatur\u0105 dokument\u00f3w unijnych i krajowych uznawana jest za umiej\u0119tno\u015b\u0107 kluczow\u0105, czyli maj\u0105c\u0105 du\u017ce znaczenie w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka, a nie tylko przedsi\u0119biorcy. Dokumenty te (strategie, wytyczne, rozporz\u0105dzenia) definiuj\u0105 r\u00f3\u017cne poj\u0119cia i […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17789,"parent":17746,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-17788","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17791,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17788\/revisions\/17791"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17746"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17788"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=17788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Nie tylko przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Kwalifikacje rynkowe jako panaceum?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
O autorze:<\/h3>\n\n\n\n