{"id":18000,"date":"2024-10-01T14:37:00","date_gmt":"2024-10-01T12:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&p=18000"},"modified":"2026-10-23T14:37:18","modified_gmt":"2026-10-23T12:37:18","slug":"dokad-zmierza-ksztalcenie-nizszych-kadr-dla-spawalnictwa","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-4-2024\/dokad-zmierza-ksztalcenie-nizszych-kadr-dla-spawalnictwa\/","title":{"rendered":"Dok\u0105d zmierza kszta\u0142cenie ni\u017cszych kadr dla spawalnictwa?"},"content":{"rendered":"\n

Po wej\u015bciu Polski do Unii Europejskiej harmonizowanie wysokiego poziomu rodzimej o\u015bwiaty, w tym zawodowej, z o\u015bwiat\u0105 europejsk\u0105 rozpocz\u0119to od podj\u0119cia decyzji o likwidacji szkolnictwa zawo\u00addowego. Fachowcy do pracy w naszym przemy\u015ble mieli przybywa\u0107 nawet z bardzo daleka. Po formalnym wycofaniu si\u0119 z tych zmian po\u0142o\u017cono nacisk na kszta\u0142cenie og\u00f3lne, sugeruj\u0105c m\u0142odzie\u017cy, \u017ce tylko 25% absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych powinno wybiera\u0107 dalsze kszta\u0142cenie w szkolnictwie zawodowym. Dodatkowo w ramach tego szkolnictwa ca\u0142kowicie zarzucono szkolenie praktyczne uczni\u00f3w w warsztatach szkolnych funkcjonuj\u0105cych jako gospo\u00addarstwa pomocnicze szk\u00f3\u0142, mimo \u017ce praca szkoleniowa uczni\u00f3w pokrywa\u0142a koszty kszta\u0142cenia praktycznego m\u0142odzie\u017cy szkolonej.<\/p>\n\n\n\n


Wsp\u00f3\u0142czesny przemys\u0142 jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany ze spawalnictwem, kt\u00f3re odgrywa klu\u00adczow\u0105 rol\u0119 w produkcji wyrob\u00f3w i naprawie ju\u017c istniej\u0105cych. Obecnie 25% bran\u017c tworz\u0105cych \u015bwiatowy produkt krajowy brutto (PKB) jest zale\u017cnych od spajania, co poka\u00adzuje znaczenie in\u017cynier\u00f3w spawalnik\u00f3w i technik\u00f3w spawalnictwa oraz spawaczy w r\u00f3\u017cnych dziedzinach przemys\u0142u (np. motoryzacyj\u00adnym, mechanicznym, maszynowym, energetycznym, kosmicznym, medycznym, morskim, budowlanym itd.). Zapotrzebowanie na prac\u0119 spawalnik\u00f3w i spawaczy stale ro\u015bnie, a w skali globalnej prognozuje si\u0119 jego wzrost o 8%. Przy rosn\u0105cym znaczeniu bran\u017cy spawalniczej rynek staje w obliczu globalnego niedoboru wykwalifikowanych technik\u00f3w spawalnictwa i spawaczy. Ta sytuacja to wynik zaniedba\u0144 w zakresie przygotowania zawodowego odpowiedniej liczby spawaczy i technik\u00f3w spawalnictwa oraz braku do\u015bwiadczonej kadry dydaktycznej i bazy szkolenio\u00adwej. Na ten stan rzeczy niew\u0105tpliwie wp\u0142yn\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c i to, \u017ce szkolenia praktyczne prze\u00adrzucono na zak\u0142ady przemys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n


Spajane to szczeg\u00f3lny proces, kt\u00f3rego ca\u0142kowity wynik mo\u017cna stwierdzi\u0107 dopiero po jego uko\u0144czeniu. Spajanie obejmuje cztery grupy proces\u00f3w \u0142\u0105czenia: spawanie, zgrzewanie, lutowanie oraz klejenie metali, stop\u00f3w i innych materia\u0142\u00f3w. Spawacz to nie spawalnik, a spawalnik to nie spawacz. To rozr\u00f3\u017cnianie poj\u0119\u0107 nie jest rozpowszechnione. Potocznie technika spawalnictwa nazywa si\u0119 technikiem spawaczem albo wr\u0119cz spawaczem. Nauka w technikum trwa pi\u0119\u0107 lat i ko\u0144czy si\u0119 uzyskaniem wykszta\u0142cenia \u015bredniego, a nauka w szkole bran\u017cowej I stopnia trwa trzy lata i daje wykszta\u0142cenie zasadnicze. Spawalnik \u2013 zar\u00f3wno in\u017cynier, jak i technik \u2013 musi wiedzie\u0107, jak, czym i w jakich warunkach nale\u017cy poprawnie po\u0142\u0105czy\u0107 dane materia\u0142y. To on opracowuje dla spawacza instrukcj\u0119 technologiczn\u0105 spawania (tzw. WPS), w kt\u00f3rej okre\u015bla, jak powinno by\u0107 wyposa\u017cone stanowisko pracy, jak nale\u017cy przygotowa\u0107 brzegi do spajania i jakie ma by\u0107 ich ustawienie przed po\u0142\u0105czeniem, jakie zastosowa\u0107 urz\u0105dzenia, parametry oraz jakie nale\u017cy spe\u0142ni\u0107 warunki wykona\u00adnia z\u0142\u0105cza. A spawacz w warunkach produkcyjnych powinien umie\u0107 to wykona\u0107 zgodnie z dokumentacj\u0105 technologicz\u00adn\u0105 i ze rozumieniem istoty tego, co robi.<\/p>\n\n\n\n

Na deficyt kadr w spawalnictwie ma wp\u0142yw kilka czynnik\u00f3w, m.in.:<\/h2>\n\n\n\n
    \n
  1. Coraz bardziej zaawansowane technologie i stosowane materia\u0142y wymuszaj\u0105 na spa\u00adwalnikach i spawaczach zdobywanie coraz wy\u017cszych umiej\u0119tno\u015bci. Przemys\u0142 potrze\u00adbuje specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy umiej\u0105 pracowa\u0107 nowymi narz\u0119dziami i z nowymi materia\u00ad\u0142ami.<\/li>\n\n\n\n
  2. Wymiana pokole\u0144, w wyniku kt\u00f3rej wielu do\u015bwiadczonych spawalnik\u00f3w i spawaczy przechodzi na emerytur\u0119, a szkolnic\u00adtwo nie zapewnia ci\u0105g\u0142o\u015bci dop\u0142ywu wyszkolonej kadry zawodowej.<\/li>\n\n\n\n
  3. Przy braku mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142cenia szkolnego technik\u00f3w spawalnik\u00f3w w latach 2012\u20132020 przemys\u0142 pozbawiony by\u0142 dop\u0142ywu nowej \u015bredniej kadry technicznej spawalnik\u00f3w. 120-godzinny kurs podstawowy spawacza jedynie zaznajamia kandydat\u00f3w z istot\u0105 spawania, wi\u0119c tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy po uko\u0144czeniu takiego kursu czuje si\u0119 na tyle pewnie w tym zawodzie, \u017ce jest gotowa do\u0142\u0105czy\u0107 do kadry potrzebnych na rynku spawaczy.<\/li>\n\n\n\n
  4. Stereotypy na temat spawania, dotycz\u0105ce rzekomo wrodzonej umiej\u0119tno\u015bci spawania, konieczno\u015bci posiadania daru do spawania, a tak\u017ce \u0142atwego przyuczenia si\u0119 do tego zawodu zak\u0142amuj\u0105 prawd\u0119 o pracy w spawalnictwie.<\/li>\n\n\n\n
  5. Odwr\u00f3cenie w szkolnictwie proporcji liczby uczni\u00f3w kszta\u0142c\u0105cych si\u0119 na poziomie og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cym do tych kszta\u0142c\u0105cych si\u0119 na poziomie zawodowym (\u015brednim i zasadniczym). Pierwotnie 75% absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych wybiera\u0142o nauk\u0119 w szko\u0142ach zawodowych, czyli w technikach i szko\u0142ach zasadniczych, a ok. 25% \u2013 w liceach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych. Odwr\u00f3cenie tych proporcji spowodowa\u0142o wprawdzie obni\u017cenie koszt\u00f3w kszta\u0142cenia w szkolnictwie zawodowym, ale zmiana trendu kszta\u0142cenia obni\u017cy\u0142a zar\u00f3wno liczebno\u015b\u0107 uczni\u00f3w, jak i poziom jako\u015bci kszta\u0142cenia w szko\u0142ach zasadniczych i technikach. W umasowionych liceach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych wyniki nauczania tak\u017ce uleg\u0142y obni\u017ceniu, co potwierdza si\u0119 podczas rekrutacji na wy\u017csze uczelnie.<\/li>\n\n\n\n
  6. Obligatoryjna likwidacja gospodarstw pomocniczych, a takimi by\u0142y warsztaty szkolne, spowodowa\u0142a odej\u015bcie od szkolenia praktycznego w warunkach szkolnych. Ostatecznie doprowadzi\u00ad\u0142o to do zlikwidowania bazy lokalowej, sprz\u0119towej, narz\u0119dziowej, a tak\u017ce do roztrwo\u00adnienia dorobku do\u015bwiadczonej kadry. Szkolenie praktyczne mia\u0142o odbywa\u0107 si\u0119 w za\u00adk\u0142adach pracy lub ewentualnie w Centrach Kszta\u0142cenia Zawodowego albo na Kwalifika\u00adcyjnych Kursach Zawodowych. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce pracodawcy nie byli gotowi do re\u00adalizacji pe\u0142nego szkolenia, zgodnego ze szkoln\u0105 podstaw\u0105 programow\u0105, a jedynie przyuczali do pracy na konkretnym stanowisku, tak aby przysz\u0142ego absolwenta szko\u0142y zwi\u0105za\u0107 z tym jednym zak\u0142adem pracy.<\/li>\n\n\n\n
  7. Niech\u0119tny stosunek m\u0142odzie\u017cy do \u2013 jej zdaniem \u2013 niezbyt presti\u017cowego kszta\u0142cenia zawodowego na poziomie zasadniczym (w szko\u0142ach bran\u017cowych) i \u015brednim (w technikach) spowodowa\u0142, \u017ce zmala\u0142o zainteresowanie tego typu szko\u0142ami. Odrzucanie szkolnej, systematycznej, kilkuletniej nauki kierowanej i stawianie jedynie na kursy przyuczaj\u0105ce do zawodu nie daje efekt\u00f3w, poniewa\u017c bez znajomo\u015bci podstaw, np. ry\u00adsunku technicznego, trudno zosta\u0107 profesjonalist\u0105. Bezp\u0142atne aplikacje na smartfony czy tablety nie zast\u0105pi\u0105 warto\u015bciowej, gruntownej wiedzy szkolnej dotycz\u0105cej spawalnictwa. Wyniki egzamin\u00f3w zawodowych nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci zdobywania kwalifikacji zawodowych w ramach Kwalifikacyjnych Kurs\u00f3w Zawodowych.<\/li>\n\n\n\n
  8. Niskie wymagania wobec uczni\u00f3w, m.in. dopuszczenie nieobecno\u015bci nawet na po\u0142owie zaj\u0119\u0107, promocja do nast\u0119pnej klasy mimo niedostatecznych ocen, sprawiaj\u0105, \u017ce ich realna wiedza i umiej\u0119tno\u015bci zawodowe s\u0105 niskie. Maj\u0105c tego \u015bwiadomo\u015b\u0107, uczniowie nie podejmuj\u0105 pracy zawodowej.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Wsp\u00f3\u0142czesny przemys\u0142, a zw\u0142aszcza przemys\u0142 4.0, stawia zdecydowanie wy\u017csze wyma\u00adgania ni\u017c dotychczas. Z tego wzgl\u0119du przygotowanie kadr powinno by\u0107 tak\u017ce na wy\u017cszym poziomie w por\u00f3wnaniu z poprzednim okresem. Zdecydowana przewaga polskich fachowc\u00f3w nad europejskimi sprzed 40 laty to ju\u017c przesz\u0142o\u015b\u0107. Zaniechanie rzetelnego kszta\u0142cenia zawo\u00addowego odbija si\u0119 na gospodarce i spo\u0142ecze\u0144stwie. Bez upowszechniania przez przemys\u0142 i szkolnictwo etosu fachowca i etosu nale\u017cnie op\u0142acanej pracy nie b\u0119dzie w przysz\u0142o\u015bci profesjonalnych kadr, w tym spawalni\u00adczych, tak potrzebnych przemys\u0142owi. Bez systematycznej nauki szkolnej i praktycznego szkolenia warsztatowego nie wykszta\u0142ci si\u0119 fachowc\u00f3w.
    Przemys\u0142 4.0 zwi\u0105zany z automatyzacj\u0105 produkcji stanowi istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci przemys\u0142u. Dlatego r\u00f3wnie\u017c bran\u017cy spawalniczej przychodzi dostosowa\u0107 si\u0119 do tych zmian, a wy\u00adkwalifikowani spawalnicy i spawacze s\u0105 kluczowym ogniwem w procesie automatyzacji. Spawacz po kursie, a nawet spawacz z bardzo du\u017cym do\u015bwiadczeniem w spawaniu manual\u00adnym nie b\u0119dzie w stanie monitorowa\u0107 i zarz\u0105dza\u0107 tymi procesami. Prognozuje si\u0119, \u017ce do 2028 r. liczba zada\u0144 wykonywanych przez roboty i automaty wzro\u015bnie z 5% do 8%, co oznacza, \u017ce do obs\u0142ugi tych system\u00f3w potrzebne b\u0119d\u0105 wykwalifikowane kadry. Tymczasem decyzj\u0119 o szkolnej mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142cenia technik\u00f3w spawalnictwa podj\u0119to dopiero pod koniec 2020 r. Spawa\u00adczy nadal szkoli si\u0119 tylko kursowo, cho\u0107 dyrektywa unijna zezwala na szkolenie m\u0142odocianych pracownik\u00f3w w wieku 16 lat w zawodzie spawacza. <\/p>\n\n\n\n

    Zapotrzebowanie na technik\u00f3w spawalnictwa i spawaczy ro\u015bnie, niedob\u00f3r pracownik\u00f3w pog\u0142\u0119\u00adbia si\u0119, bo nic nie wskazuje na to, by wzi\u0119to pod uwag\u0119 przestrog\u0119 prof. Kotarbi\u0144skiego dotycz\u0105c\u0105 kszta\u0142cenia fachowych kadr. Rezultat\u00f3w bardzo g\u0142o\u015bnych ministerialnych zapowiedzi o odbu\u00addowie szkolnictwa zawodowego przemys\u0142 nie odczu\u0142 nawet \u015bladowo. Teraz, gdy zarobkowa imigracja nie przynosi zapowiadanych \u0142atwych rozwi\u0105za\u0144 w zapewnieniu kadr dla przemys\u0142u, dobiega z przemys\u0142u wo\u0142anie o ratunek.
    W tych okoliczno\u015bciach potrzebna jest analiza wieloletnich reform kszta\u0142cenia w szkolnictwie zawodowym oraz realna ocena ich nast\u0119pstw. Trafne wnioski powinny zaowocowa\u0107 potrzebnymi korektami w kszta\u0142ceniu technik\u00f3w spawalnictwa oraz spawaczy w celu zapewnienia \u015brednich i zasadniczych kadr potrzebnych spawalnictwu.<\/p>\n\n\n\n

    Wac\u0142aw Szlanta<\/p>\n\n\n\n

    Artyku\u0142 powsta\u0142 jako g\u0142os autora po konferencji \u201eKompetencje w bran\u017cy mecha\u00adnicznej \u2013 dziedzina spawalnictwo w kontek\u015bcie Zintegrowanego Systemu Kwa\u00adlifikacji\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Po wej\u015bciu Polski do Unii Europejskiej harmonizowanie wysokiego poziomu rodzimej o\u015bwiaty, w tym zawodowej, z o\u015bwiat\u0105 europejsk\u0105 rozpocz\u0119to od podj\u0119cia decyzji o likwidacji szkolnictwa zawo\u00addowego. Fachowcy do pracy w naszym przemy\u015ble mieli przybywa\u0107 nawet z bardzo daleka. Po formalnym wycofaniu si\u0119 z tych zmian po\u0142o\u017cono nacisk na kszta\u0142cenie og\u00f3lne, sugeruj\u0105c m\u0142odzie\u017cy, \u017ce tylko 25% absolwent\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17892,"parent":17974,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-18000","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18001,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18000\/revisions\/18001"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/17974"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18000"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=18000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}