{"id":18237,"date":"2026-01-01T22:05:00","date_gmt":"2026-01-01T21:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&p=18237"},"modified":"2026-10-23T22:09:11","modified_gmt":"2026-10-23T20:09:11","slug":"o-wadze-zawodow-szkolnictwa-branzowego-2","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-1-2026\/o-wadze-zawodow-szkolnictwa-branzowego-2\/","title":{"rendered":"O wadze zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego"},"content":{"rendered":"\n

W warunkach post\u0119puj\u0105cej automatyzacji, transformacji energetycznej oraz zmian demograficznych tradycyjna analiza rynku pracy oparta wy\u0142\u0105cznie na wska\u017anikach zatrudnienia, wynagrodze\u0144 czy stopie bezrobocia nie oddaje faktycznej wagi poszczeg\u00f3lnych profesji dla gospodarki. W odpowiedzi na te ograniczenia opracowano wska\u017anik znaczenia zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego, kt\u00f3ry umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 zawod\u00f3w kluczowych dla rozwoju gospodarki w \u015brednim okresie. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie dyplomy, a umiej\u0119tno\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesna analiza rynku pracy coraz cz\u0119\u015bciej odchodzi od oceniania zawod\u00f3w wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat formalnego wykszta\u0142cenia. Kluczowe znaczenie ma rzeczywista struktura wykonywanych zada\u0144 oraz zestaw kompetencji wykorzystywanych w pracy. Technologia nie zast\u0119puje ca\u0142ych zawod\u00f3w, lecz automatyzuje zadania rutynowe \u2013 zar\u00f3wno manualne, jak i poznawcze. Z kolei sztuczna inteligencja z jednej strony zast\u0119puje niekt\u00f3re zadania zawodowe, z drugiej jednak pozwala efektywniej  wykona\u0107 pewne prace. W rezultacie ro\u015bnie znaczenie kompetencji nierutynowych, takich jak: zdolno\u015b\u0107 adaptacji, rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w czy umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne. Proces ten prowadzi do polaryzacji rynku pracy oraz wzrostu znaczenia zawod\u00f3w technicznych i us\u0142ugowych, szczeg\u00f3lnie tych zwi\u0105zanych z obs\u0142ug\u0105 infrastruktury oraz opartych na bezpo\u015brednich relacjach z cz\u0142owiekiem. <\/p>\n\n\n\n

Dlaczego maszyna nie zast\u0105pi dekarza, czyli High-Tech vs. High Touch<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Mechanizm ten dobrze ilustruje paradoks Polanyiego (Why are there still so many jobs?<\/a>), zgodnie z kt\u00f3rym wiele ludzkich umiej\u0119tno\u015bci ma charakter ukryty i trudny do formalizacji. Zjawisko to opiera si\u0119 na relacji High-Tech vs. High-Touch, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce im silniej zaawansowana technologia (High-Tech) wkracza w gospodark\u0119, tym wi\u0119kszego znaczenia nabieraj\u0105 profesje wymagaj\u0105ce unikalnej ludzkiej sprawno\u015bci, empatii oraz bezpo\u015bredniego kontaktu (High-Touch). W praktyce oznacza to, \u017ce zawody wymagaj\u0105ce pracy w nieustrukturyzowanym \u015brodowisku, takie jak: dekarz, mechatronik, technik masa\u017cysta czy opiekun osoby starszej, pozostaj\u0105 relatywnie odporne na automatyzacj\u0119. Ich znaczenie ro\u015bnie nie tylko ze wzgl\u0119du na ograniczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zast\u0105pienia ich przez technologi\u0119, lecz tak\u017ce z powodu rosn\u0105cego popytu wynikaj\u0105cego ze zmian strukturalnych gospodarki. Jednocze\u015bnie obserwujemy wzrost zapotrzebowania na zawody zwi\u0105zane z transformacj\u0105 energetyczn\u0105 i cyfrow\u0105, w tym technik\u00f3w energetyki odnawialnej, specjalist\u00f3w od elektromobilno\u015bci oraz ekspert\u00f3w w obszarze nowych technologii.<\/p>\n\n\n\n

Nowa miara: perspektywa popytowa gospodarki<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 znanych wska\u017anik\u00f3w spo\u0142eczno-ekonomicznych koncentruje si\u0119 na poziomie dobrobytu lub jako\u015bci \u017cycia, pomijaj\u0105c bezpo\u015bredni\u0105 perspektyw\u0119 zapotrzebowania na kompetencje zg\u0142aszane przez przedsi\u0119biorstwa i innych uczestnik\u00f3w gospodarki. Wska\u017anik znaczenia zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego stworzony przez zesp\u00f3\u0142 badaczy Instytutu Bada\u0144 Edukacyjnych \u2013 Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego wype\u0142nia t\u0119 luk\u0119, stanowi\u0105c narz\u0119dzie analityczne wykorzystuj\u0105ce dane pochodz\u0105ce z rejestr\u00f3w administracyjnych (ZUS, GUS, SIO), informacje o trendach inwestycyjnych oraz wska\u017aniki rynku pracy \u2013 zar\u00f3wno klasyczne statystyki administracyjne (np. poziom zatrudnienia, wynagrodzenia), jak i dane umo\u017cliwiaj\u0105ce analizy statystyczne z u\u017cyciem du\u017cych zbior\u00f3w danych i modeli predykcyjnych. Wska\u017anik jest kluczowym filarem Prognozy zapotrzebowania na pracownik\u00f3w w zawodach szkolnictwa bran\u017cowego na krajowym i wojew\u00f3dzkim rynku pracy<\/a>, pozwalaj\u0105c na precyzyjn\u0105 identyfikacj\u0119 zawod\u00f3w o strategicznym znaczeniu dla gospodarki. <\/p>\n\n\n\n

Wyniki Prognozy zapotrzebowania\u2026<\/em> na 2026 r. wskazuj\u0105 dominacj\u0119 zawod\u00f3w technicznych i z zakresu budownictwa (elektryk, mechatronik, kierowca mechanik, automatyk, dekarz, cie\u015bla, betoniarz-zbrojarz). Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zawody zwi\u0105zane z transformacj\u0105 energetyczn\u0105 i przemys\u0142ow\u0105 (technik energetyk, technik elektryk, technik robotyk, technik elektromobilno\u015bci).      <\/p>\n\n\n\n

Jak opracowano wska\u017anik <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wska\u017anik znaczenia zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego opiera si\u0119 na podej\u015bciu ilo\u015bciowym wykorzystuj\u0105cym 23 wyselekcjonowane zmienne, takie jak: wska\u017aniki rynku pracy, aktywno\u015b\u0107 inwestycyjn\u0105 oraz eksperckie prognozy popytu na kompetencje. Istotnym elementem wska\u017anika jest r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnienie niedopasowania kompetencyjnego. Mierniki takie jak liczba ofert pracy przypadaj\u0105cych na jednego absolwenta i  osob\u0119 bezrobotn\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105 okre\u015blenie deficyt\u00f3w kadrowych w poszczeg\u00f3lnych zawodach. Uzupe\u0142nieniem s\u0105 dane o inwestycjach planowanych w poszczeg\u00f3lnych bran\u017cach, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 identyfikowa\u0107 przysz\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142a popytu na prac\u0119. Wykorzystanie analizy big data oraz rygorystyczna selekcja danych pozwalaj\u0105 na uchwycenie nowoczesnych kompetencji przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej wiarygodno\u015bci i unikalno\u015bci wynik\u00f3w wska\u017anika. Wska\u017anik jest obliczany dla kraju oraz osobno dla ka\u017cdego wojew\u00f3dztwa, uwzgl\u0119dniaj\u0105c specyfik\u0119 regionalnych rynk\u00f3w pracy.<\/p>\n\n\n\n

Dope\u0142nieniem podej\u015bcia ilo\u015bciowego s\u0105 wyniki badania delfickiego, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 uchwyci\u0107 znaczenie czynnik\u00f3w trudnych do bezpo\u015bredniego pomiaru oraz zidentyfikowa\u0107 \u201es\u0142abe sygna\u0142y\u201d, czyli wczesne symptomy zmian w kompetencjach, kt\u00f3rych nie wykazuj\u0105 jeszcze twarde dane ilo\u015bciowe. Przyk\u0142adem jest technik elektromobilno\u015bci \u2013 profesja ta zosta\u0142a zidentyfikowana ju\u017c w 2021 r., zanim pojawi\u0142a si\u0119 w oficjalnej Klasyfikacji Zawod\u00f3w Szkolnictwa Bran\u017cowego. Wprowadzenie tego zawodu do systemu szkolnictwa bran\u017cowego w 2024 r. potwierdza trafno\u015b\u0107 ocen eksperckich oraz ich warto\u015b\u0107 prognostyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po\u0142\u0105czenie zaawansowanej analizy ilo\u015bciowej z wiedz\u0105 eksperck\u0105 tworzy sp\u00f3jny system monitorowania rynku pracy, kt\u00f3ry pozwala lepiej dopasowa\u0107 system edukacji do potrzeb gospodarki. Wska\u017anik znaczenia zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego staje si\u0119 narz\u0119dziem analitycznym i strategicznym, wspieraj\u0105cym podejmowanie decyzji w obszarze polityki edukacyjnej i rynku pracy.<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Szwedor
Pawe\u0142 Smoli\u0144ski
Robert Pater
Herman Cherniaiev
Maria Hofman
Leszek D\u0105browski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W warunkach post\u0119puj\u0105cej automatyzacji, transformacji energetycznej oraz zmian demograficznych tradycyjna analiza rynku pracy oparta wy\u0142\u0105cznie na wska\u017anikach zatrudnienia, wynagrodze\u0144 czy stopie bezrobocia nie oddaje faktycznej wagi poszczeg\u00f3lnych profesji dla gospodarki. W odpowiedzi na te ograniczenia opracowano wska\u017anik znaczenia zawod\u00f3w szkolnictwa bran\u017cowego, kt\u00f3ry umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 zawod\u00f3w kluczowych dla rozwoju gospodarki w \u015brednim okresie.  Nie dyplomy, a […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":18229,"parent":18212,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-18237","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18240,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18237\/revisions\/18240"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18237"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=18237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}