{"id":18293,"date":"2026-01-01T23:51:00","date_gmt":"2026-01-01T22:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/?post_type=kwartalnik&#038;p=18293"},"modified":"2026-10-23T23:54:51","modified_gmt":"2026-10-23T21:54:51","slug":"walidacja-jako-usluga-uzyteczna-i-niewykluczajaca-czego-nauczyly-nas-pilotaze-dla-osob-z-niepelnosprawnoscia-wzroku-i-sluchu","status":"publish","type":"kwartalnik","link":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/kwartalnik\/kwartalnik-zsk-1-2026\/walidacja-jako-usluga-uzyteczna-i-niewykluczajaca-czego-nauczyly-nas-pilotaze-dla-osob-z-niepelnosprawnoscia-wzroku-i-sluchu\/","title":{"rendered":"Walidacja jako us\u0142uga u\u017cyteczna i niewykluczaj\u0105ca \u2013 czego nauczy\u0142y nas pilota\u017ce dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 wzroku i s\u0142uchu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gdy my\u015blimy o dost\u0119pno\u015bci walidacji, pierwszym skojarzeniem jest zazwyczaj obecno\u015b\u0107 t\u0142umacza j\u0119zyka migowego lub zgodno\u015b\u0107 dokument\u00f3w cyfrowych ze standardem WCAG. Do\u015bwiadczenia z ostatnich pilota\u017cy walidacji przeprowadzone na zlecenie IBE PIB pokazuj\u0105, \u017ce prawdziwe wyzwanie zaczyna si\u0119 g\u0142\u0119biej \u2013 w sferze komunikacji, sposobie formu\u0142owania polece\u0144 oraz samej technice weryfikacji kompetencji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Walidacja jest jednym z kluczowych element\u00f3w funkcjonowania ZSK. Jej istot\u0105 jest obiektywne potwierdzenie umiej\u0119tno\u015bci, bez wzgl\u0119du na to, gdzie i jak zosta\u0142y nabyte. Aby to zrealizowa\u0107, proces sprawdzania kompetencji musi by\u0107 zaprojektowany tak, aby nie wyklucza\u0142 nikogo ze wzgl\u0119du na indywidualne potrzeby, np. niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W&nbsp; ramach projektu \u201eWspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK6)\u201d przeprowadzono dwa pilota\u017ce walidacji z dostosowaniem do potrzeb os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 s\u0142uchu i wzroku:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eProjektowanie i prowadzenie bada\u0144 dost\u0119pno\u015bci informacji elektronicznej z udzia\u0142em u\u017cytkownik\u00f3w-tester\u00f3w z indywidualnymi potrzebami\u201d \u2013 pilota\u017c z udzia\u0142em os\u00f3b g\u0142uchych i s\u0142abos\u0142ysz\u0105cych.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eWykorzystywanie standardu WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) w\u00a0tworzeniu i\u00a0dostosowywaniu dokument\u00f3w cyfrowych\u201d \u2013 pilota\u017c z udzia\u0142em os\u00f3b niewidomych i s\u0142abowidz\u0105cych.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Celem przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142o sprawdzenie, w jakim stopniu mo\u017cliwe jest zachowanie rzetelnej walidacji przy jednoczesnym zapewnieniu pe\u0142nej dost\u0119pno\u015bci procesu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dostosowanie us\u0142ugi dla uczestnik\u00f3w g\u0142uchych i s\u0142abos\u0142ysz\u0105cych<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ubytek s\u0142uchu oznacza, \u017ce uczestnicy walidacji mog\u0105 mie\u0107 okre\u015blone potrzeby w\u202fzakresie komunikacji i\u202fpozyskiwania informacji podczas&nbsp; walidacji. Dlatego ustalenie preferowanego kana\u0142u komunikacji stanowi punkt wyj\u015bcia dla dalszych dzia\u0142a\u0144 instytucji certyfikuj\u0105cej wobec kandydata.&nbsp;Wa\u017cne, aby zapewni\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru sposobu komunikacji na ka\u017cdym etapie walidacji i we wszystkich kontaktach z instytucj\u0105 certyfikuj\u0105c\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejszym wnioskiem p\u0142yn\u0105cym z pilota\u017cu jest konieczno\u015b\u0107 oddzielenia oceny merytorycznej od sprawno\u015bci j\u0119zykowej. Dla g\u0142uchych polszczyzna jest j\u0119zykiem drugim, a jej struktura bywa barier\u0105 w zrozumieniu tre\u015bci i procedur w j\u0119zyku polskim. Je\u017celi opis kwalifikacji wprost nie wskazuje wymogu znajomo\u015bci j\u0119zyka polskiego, nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce walidacja mo\u017ce zosta\u0107 w ca\u0142o\u015bci przeprowadzona <strong>w polskim j\u0119zyku migowym<\/strong> (PJM). Formularz zg\u0142oszeniowy powinien wi\u0119c zawiera\u0107 punkt dotycz\u0105cy preferowanego sposobu komunikacji, np. PJM \u2013 ca\u0142y egzamin, PJM \u2013 tylko rozmowy, Polski z napisami na \u017cywo, Polski z p\u0119tl\u0105 indukcyjn\u0105\/komfortem akustycznym. W przypadku walidacji w formie elektronicznej optymalnym rozwi\u0105zaniem jest stworzenie specjalnej strony lub aplikacji, kt\u00f3ra umo\u017cliwi zapoznanie si\u0119 z poleceniami w j\u0119zyku migowym oraz udzielenie odpowiedzi w tym samym j\u0119zyku poprzez funkcj\u0119 \u201enagraj odpowied\u017a\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kluczowe dla komfortu kandydata jest odpowiednie zaprojektowanie interfejsu (UX), np.&nbsp; poprzez zastosowanie zasady jednego ekranu (bez konieczno\u015bci przewijania, czyli scrollowania), minimalizm informacyjny (na ekranie powinny wy\u015bwietla\u0107 si\u0119 tylko elementy niezb\u0119dne do rozwi\u0105zania zadania). Ze wzgl\u0119du na zr\u00f3\u017cnicowany poziom kompetencji w zakresie j\u0119zyka polskiego w zadaniach egzaminacyjnych nale\u017cy stosowa\u0107 prosty j\u0119zyk (ang. <em>plain<\/em> <em>language<\/em>).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rola i kompetencje t\u0142umacza PJM<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pilota\u017c walidacji pokaza\u0142, jak wa\u017cny jest dob\u00f3r t\u0142umacza j\u0119zyka migowego oraz okre\u015blenie jego roli podczas weryfikacji efekt\u00f3w uczenia si\u0119. Ma to wp\u0142yw na zagwarantowanie rzetelno\u015bci ca\u0142ego procesu. Dodatkowo, aby unikn\u0105\u0107 chaosu, nale\u017cy przestrzega\u0107 tzw. porz\u0105dku komunikacyjnego podczas egzaminu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>polecenia powinny by\u0107 przygotowane w formie nagra\u0144 wideo (unikanie t\u0142umaczenia \u201ena bie\u017c\u0105co\u201d),<\/li>\n\n\n\n<li>asesorzy musz\u0105 odby\u0107 konsultacje z t\u0142umaczem przed egzaminem, aby om\u00f3wi\u0107 zasady, np. zasad\u0119 nieprzerywania i odpowiedniego ustawienia w sali,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0142umacz odpowiada za dost\u0119pno\u015b\u0107 przekazywanych informacji i nie uczestniczy w ocenie \u2013 jego rola musi by\u0107 jasno okre\u015blona w instrukcjach.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dostosowanie procesu dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 wzroku<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Indywidualne podej\u015bcie jest r\u00f3wnie\u017c fundamentem planowania dost\u0119pnej walidacji dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 wzroku. Potrzeby tej grupy nie s\u0105 jednorodne \u2013 zale\u017c\u0105 nie tylko od rodzaju wady wzroku, ale te\u017c od stopnia zrehabilitowania kandydata i jego bieg\u0142o\u015bci w obs\u0142udze technologii asystuj\u0105cych.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pilota\u017c walidacji kwalifikacji dotycz\u0105cy standard\u00f3w WCAG pokaza\u0142, \u017ce walidacja os\u00f3b niewidomych i s\u0142abowidz\u0105cych wymaga dostosowa\u0144 technicznych i rewizji wymaga\u0144 zawartych w opisach kwalifikacji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Standardy techniczne i cyfrowe&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podstawowym wymogiem jest pe\u0142na dost\u0119pno\u015b\u0107 cyfrowa dokumentacji i narz\u0119dzi IC (zgodnie ze standardem WCAG 2.1). Z pilota\u017cu wynika, \u017ce np. w przypadku os\u00f3b niewidomych znacznie lepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 edytowalne dokumenty MS Word ni\u017c interaktywne pliki PDF. Na stanowisku egzaminacyjnym warto od\u0142\u0105czy\u0107 myszk\u0119, gdy kandydat korzysta z czytnika ekranu \u2013 ruch kursora mo\u017ce przerwa\u0107 syntez\u0119 mowy i zdezorientowa\u0107 osob\u0119 egzaminowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Organizacja przestrzeni i wsparcie kandydata<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapewnienie dost\u0119pno\u015bci walidacji zaczyna si\u0119 przed wej\u015bciem do sali egzaminacyjnej. Rekomenduje si\u0119 przygotowanie tekstowego opisu drogi dotarcia na egzamin oraz zapewnienie asysty pracownika-przewodnika. W samej sali kluczowe jest do\u015bwietlenie stanowiska. Czytanie brajlem lub syntez\u0105 mowy jest procesem wolniejszym, dlatego konieczne jest wyd\u0142u\u017cenie czasu trwania egzaminu. Ka\u017cdy cz\u0142onek komisji walidacyjnej powinien zna\u0107 podstawy obs\u0142ugi czytnika ekranu (np. skr\u00f3t:&nbsp; Insert + Q do wy\u0142\u0105czania NVDA), aby sprawnie zarz\u0105dza\u0107 stanowiskiem pracy kandydata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wnioski z pilota\u017cy pokazuj\u0105, \u017ce dost\u0119pno\u015b\u0107 procesu walidacji nie jest wy\u0142\u0105cznie kwesti\u0105 spe\u0142niania formalnych wymog\u00f3w, lecz elementem jako\u015bci samej us\u0142ugi potwierdzania kompetencji. Odpowiednio zaprojektowane dostosowania pozwalaj\u0105 uczestnikom zaprezentowa\u0107 posiadane umiej\u0119tno\u015bci, a instytucjom certyfikuj\u0105cym prowadzi\u0107 proces w spos\u00f3b trafny i rzetelny. W kontek\u015bcie rosn\u0105cego znaczenia dost\u0119pno\u015bci us\u0142ug w gospodarce pojawia si\u0119 wi\u0119c pytanie, czy walidacja nie powinna by\u0107 konsekwentnie projektowana jako us\u0142uga u\u017cyteczna i dost\u0119pna dla wszystkich kandydat\u00f3w. Pilota\u017ce stanowi\u0105 wa\u017cny krok w tym kierunku i pokazuj\u0105, \u017ce takie podej\u015bcie jest mo\u017cliwe do wdro\u017cenia w praktyce.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aldona Witkowska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gdy my\u015blimy o dost\u0119pno\u015bci walidacji, pierwszym skojarzeniem jest zazwyczaj obecno\u015b\u0107 t\u0142umacza j\u0119zyka migowego lub zgodno\u015b\u0107 dokument\u00f3w cyfrowych ze standardem WCAG. Do\u015bwiadczenia z ostatnich pilota\u017cy walidacji przeprowadzone na zlecenie IBE PIB pokazuj\u0105, \u017ce prawdziwe wyzwanie zaczyna si\u0119 g\u0142\u0119biej \u2013 w sferze komunikacji, sposobie formu\u0142owania polece\u0144 oraz samej technice weryfikacji kompetencji. Walidacja jest jednym z kluczowych element\u00f3w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":18294,"parent":18212,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"tags":[53,47,547],"autor":[],"class_list":["post-18293","kwartalnik","type-kwartalnik","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-funduszeeuropejskie","tag-funduszeue","tag-kwartalnik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kwartalnik"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18296,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18293\/revisions\/18296"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kwartalnik\/18212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18293"},{"taxonomy":"autor","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwalifikacje.gov.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autor?post=18293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}