Na pierwszy rzut oka przede wszystkim ten sam skrót – ZSK. Jednak podobieństw jest więcej. Oba projekty dotyczą przyszłości, rozwoju kraju i – co szczególnie istotne w przypadku kolei – potrzeby zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanych pracowników.
Problem demograficzny dotyka polska kolej
Pod koniec lipca bieżącego roku portal sektorkolejowy.pl przyjrzał się danym demograficznym pracowników branży kolejowej. Wniosek płynący z artykułu jest jasny: kolej stoi przed wyzwaniem wymiany pokoleniowej. Najstarsze kadry są szczególnie widoczne u zarządców infrastruktury – w 2025 r. osoby powyżej 50. roku życia stanowiły tam aż 43,7% pracowników. W przewozach towarowych było to 41,3%, a u przewoźników pasażerskich – 36,4%. Oznacza to, że w nadchodzących latach sektor będzie musiał znaleźć sposób na uzupełnianie kadr, szczególnie w obszarze infrastruktury.
W infrastrukturze i przewozach towarowych młodzi pracownicy przybywają zbyt wolno. W 2025 r. udział osób poniżej 30. roku życia u przewoźników pasażerskich wzrósł z 16,5% do 17,3%, ale u przewoźników towarowych spadł z 11% do 9,6%. Młodzi nie zasilają więc w takim samym stopniu tych części kolei, które najbardziej potrzebują nowych kadr.
Obecny trzon zatrudnienia na kolei stanowią osoby w wieku 30–50 lat – ich udział wynosi, zależnie od segmentu kolei, od 45,2% do 49,1%. To jednak również grupa, która z czasem będzie potrzebować systematycznego uzupełnienia kadry. I tutaj pojawia się Zintegrowany System Kwalifikacji.
Uczniowie już teraz mogą zdobyć zawód dający pracę na lata. Dla dorosłych również pojawi się szansa
Młodym ZSK daje możliwość sprawnego wyszukania szkoły, która przygotowuje do pracy na kolei. Dzięki Kompasowi Szkolnictwa Branżowego można szybko odnaleźć konkretne zawody:
- Monter nawierzchni kolejowej,
- Technik automatyk sterowania ruchem kolejowym,
- Technik budownictwa kolejowego,
- Technik transportu kolejowego,
- Mechanik pojazdów kolejowych,
- Technik pojazdów kolejowych.
W obliczu rosnącej potrzeby zasilania kadr same szkoły mogą nie poradzić sobie z przygotowaniem odpowiedniej liczby pracowników, którzy mieliby zastąpić osoby odchodzące na emeryturę. Tutaj Zintegrowany System Kwalifikacji może wyjść z ofertą dla dorosłych, chcących się przebranżowić. Rozwiązaniem mogą być kwalifikacje sektorowe związane z koleją, aktualnie będące w procesie włączania do systemu. W chwili, gdy zostaną włączone, o ich uzyskanie będzie mógł się ubiegać każdy zainteresowany przebranżowieniem.
Wielki projekt kolejowy przed Polską
Jak bardzo branża kolejowa będzie potrzebowała pracowników w najbliższych latach? Niech świadczy o tym ambitny projekt ZSK – Zintegrowana Sieć Kolejowa. Jest to kompleksowy plan rozwoju docelowej sieci kolejowej w Polsce, którego celem jest stworzenie spójnego systemu połączeń odpowiadającego na potrzeby przewozów pasażerskich i towarowych. Projekt zakłada m.in. modernizację istniejących linii, rozwój nowych połączeń, likwidowanie tzw. białych plam oraz lepsze powiązanie regionów. W efekcie sieć kolejowa ma tworzyć jeden sprawny organizm, zintegrowany również z europejską siecią TEN-T.
Realizacja tak szerokiego planu wymaga jednak nie tylko infrastruktury, ale również odpowiednio przygotowanych kadr. W tym obszarze Zintegrowany System Kwalifikacji może stanowić uzupełnienie Zintegrowanej Sieci Kolejowej. Podczas gdy jedno ZSK wyznacza kierunki rozwoju infrastruktury, drugie ZSK może wspierać rozwój kompetencji potrzebnych do jej budowy, modernizacji i utrzymania.
Oba projekty łączy więc wspólny cel – stworzenie warunków do długofalowego rozwoju polskiej kolei. Ma to szczególne znaczenie w kontekście inwestycji realizowanych w ramach programu Port Polska, rozwijanego na bazie wcześniejszego projektu Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK), w tym budowy Kolei Dużych Prędkości. Skala tych przedsięwzięć będzie wymagała nie tylko odpowiedniego planowania i finansowania, ale również wykwalifikowanych pracowników.