Planowanie ścieżki zawodowej przypominało kiedyś ułożenie prostej układanki: szkoła, ewentualnie studia, pierwsza praca i rozwój w ramach jednej, znanej od lat profesji aż do emerytury. Dzisiaj rynek pracy jest dynamiczny, szybko reaguje na innowacje i światowe trendy – pojawiają się nowe zawody i potrzebne są coraz to nowe kwalifikacje i kompetencje. Jak w tym gąszczu zmian podejmować trafne decyzje edukacyjne i zawodowe?
Wybory edukacyjne: człowiek w gąszczu możliwości
Jeszcze do niedawna wiedza o rynku pracy i edukacji była dostępna w wielu miejscach i była fragmentaryczna. Informacje o kwalifikacjach, ofertach pracy czy programach nauczania znajdowały się w niezależnych od siebie bazach danych i w różnych instytucjach. Uzyskanie pełnej wiedzy było dużym wyzwaniem. Wyraźnie brakowało wspólnego języka i jednej bazy sprawdzonych informacji, które służyłyby ludziom zainteresowanym rozwojem.
Zarówno tym osobom, które stają przed wyborem drogi edukacyjnej czy zawodowej, jak i tym, którzy im doradzają, mogą obecnie pomóc nowoczesne technologie i analityka danych. O tym rozmawiano podczas wrześniowego spotkania Rady ds. Kompetencji i Kwalifikacji oraz Rady ds. EdTech Konfederacji Lewiatan z ekspertami Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego (IBE PIB).
Cyfrowe narzędzia dostosowane do użytkownika
Przedstawiciele IBE PIB, pracujący przy Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (ZSK) – Agnieszka Marszałek oraz dr Wojciech Stęchły – zwrócili uwagę na konieczność tworzenia rzetelnego systemu kwalifikacji i cyfrowych narzędzi zorientowanych przede wszystkim na użytkownika. Chodzi o to, by systemy informatyczne przestały być odzwierciedleniem struktur biurokratycznych, a faktycznie wspierały ludzi.
Integracja danych z rynku pracy i sektora edukacji pozwala tworzyć aplikacje, które łączą umiejętności danej osoby z realnymi potrzebami pracodawców. Dzięki temu budowanie ścieżki zawodowej staje się bardziej świadome, oparte na twardych wskaźnikach, a nie jedynie na intuicji czy stereotypach o profesjach.
Sztuczna inteligencja w doradztwie – szansa czy zagrożenie?
Sztuczna inteligencja (ang. artificial intelligence – AI) coraz śmielej wkracza w obszar doradztwa edukacyjno-zawodowego. Zaawansowane algorytmy potrafią przeanalizować ogromne zbiory danych, wychwycić nieoczywiste trendy i zasugerować ścieżki rozwoju, o których użytkownik mógłby nawet nie pomyśleć. Podczas spotkania eksperci zwrócili uwagę na bardzo ważną i trudną kwestię, tzn. na ile AI potrafi celnie doradzić w wyborze zawodu. Z jednej strony algorytmy dają bowiem ogromne szanse:
- błyskawicznie przeanalizują indywidualny profil kompetencji i dopasują do niego ofertę szkoleniową;
- przeskanują tysiące ogłoszeń o pracę, co pozwala na bieżąco monitorować, jakie kompetencje są potrzebne na rynku;
- ułatwiają dostęp do profesjonalnego doradztwa osobom z mniejszych miejscowości czy zagrożonych wykluczeniem.
Z drugiej strony wyzwaniami pozostają margines błędu i ograniczenia technologiczne. Przede wszystkim jednak wyraźnie widać, że jeśli nie zapewnimy połączenia różnych źródeł wiedzy, aby sztuczna inteligencja opierała się tylko na wiarygodnych, pełnych i aktualnych danych, nie możemy oczekiwać bezbłędnych wyników i właściwych wskazówek.
Nowy model rozwoju zawodowego
Współczesny rynek pracy nie oczekuje już od nas, że będziemy pracować całe życie w wybranym w młodości zawodzie. Obecnie ważny jest ciągły rozwój, zdobywanie mikropoświadczeń i uzupełnianie kompetencji w sposób dopasowany do naszych możliwości i potrzeb. Rozwiązania cyfrowe oraz doradztwo oparte na danych i sztucznej inteligencji mają pomóc płynnie dostosowywać się do zmian.
Wydarzenie zorganizowane w ramach projektu „Dialog społeczny w zakresie transformacji cyfrowej w Konfederacji Lewiatan” pokazało, że choć technologia i dane rozwijają się niezwykle szybko, nie zastąpią człowieka w podejmowaniu decyzji o własnej przyszłości. Mogą jednak stać się mapą i kompasem, które pomogą nawigować po rynku pracy XXI wieku.
Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat?
- Dowiedz się więcej o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji i cyfrowych narzędziach: kwalifikacje.gov.pl.
- Szczegóły dotyczące spotkania i działań Konfederacji Lewiatan znajdziesz na stronie wydarzenia z 11 września 2026: Rozwój zawodowy wspierany przez dane i AI.
- Sprawdź, jak działają modele językowe: dr Marcin Będkowski, Skąd modele językowe wiedzą, że…?
- Wypróbuj Kompas szkolnictwa branżowego i przekonaj się, jak aplikacja może ułatwić wybór kształcenia w zawodzie.