Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK) i cyfrowe narzędzia z nim związane wspierają zarówno pojedynczych użytkowników, jak i całe branże. Najnowsze przepisy bezpośrednio wpływają na zakres przekazywanych przez doradców zawodowych informacji o ZSK i na jego promocję wśród uczniów. Sprawdź, co się zmieniło.
Spis treści
Edukacja a potrzeby rynku pracy
Doradztwo zawodowe od dawna pomaga uczniom podejmować decyzje o dalszej nauce i pracy. Już w 1994 r. autorzy raportu CBOS zwracali uwagę, że: „1) coraz większego znaczenia na rynku pracy i w życiu nabierają kwalifikacje, 2) w praktyce szkoła podstawowa nie przygotowuje do żadnego zawodu i prawie wszyscy jej absolwenci podejmują dalszą naukę, 3) w zasadzie nikogo już nie satysfakcjonuje zakończenie edukacji na poziomie szkoły podstawowej”. Odnotowujemy jeszcze inne czynniki, które mają wpływ na decyzje edukacyjne i zawodowe, a także na rynek pracy – choćby innowacje technologiczne czy zmiany demograficzne. Dziś doradztwo ma również nowe zadanie: uczyć korzystania z wiarygodnych informacji o kwalifikacjach, rynku pracy i możliwych ścieżkach rozwoju zawodowego.
Odpowiedzią na te potrzeby jest m.in. Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK). Funkcjonuje on od 2016 r. W Systemie są wszystkie kwalifikacje nadawane przez szkoły i uczelnie, np. świadectwa ukończenia szkoły ponadpodstawowej, dyplomy ukończenia studiów, również wybranych studiów podyplomowych, niektóre świadectwa czeladnicze, dyplomy zawodowe. W ZSK mogą też być dyplomy mistrza, certyfikaty kwalifikacji wolnorynkowych lub sektorowych.
W ramach ZSK powstały państwowa baza kwalifikacji (Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji – ZRK) i aplikacje. Cyfrowe narzędzia pomagają zarówno uczniom, jak i osobom dorosłym odnaleźć swoje miejsce na rynku pracy, uporządkować dokonania, wyznaczyć ścieżkę edukacyjną i zawodową – inspirują do rozwoju, zachęcają też do doceniania doświadczenia i zdobywania certyfikatów lub dyplomów. ZRK i aplikacje nie wybierają drogi za ucznia. Pomagają znaleźć i porównać rzetelne informacje, które mogą być punktem wyjścia do rozmowy z doradcą, nauczycielem lub rodzicem.
Jaka zmiana w przepisach dotyczy bezpośrednio ZSK?
1 września 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie doradztwa zawodowego (z wyjątkiem § 1 pkt 1, który wszedł dzień po ogłoszeniu aktu).
Jakie ma to znaczenie w kontekście ZSK i jego narzędzi? W załącznikach 4, 5, 6 i 7 wprowadzono pkt 2.12, zgodnie z nim uczeń „charakteryzuje możliwości nabywania kwalifikacji z zakresu edukacji pozaformalnej w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, w tym kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych, oraz posługuje się Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji”.
Oznacza to, że uczeń będzie:
- wiedział, czym jest edukacja pozaformalna,
- rozumiał, czym jest Zintegrowany System Kwalifikacji,
- rozróżniał pojęcia kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych,
- umiał korzystać ze Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji.
Czy ta zmiana przynosi jakieś korzyści?
Rejestr i narzędzia przygotowane w ramach ZSK można wykorzystać w codziennym życiu, mogą też one przynieść konkretne efekty. Wiedza na temat Systemu i Rejestru, a także umiejętność posługiwania się aplikacjami m.in.:
- wspierają decyzje edukacyjno-zawodowe oparte na aktualnych danych,
- pogłębiają wiedzę na temat zawodów, kwalifikacji, ale też całych branż,
- pokazują konkretne możliwości rozwoju i wykorzystania potencjału ucznia,
- motywują do podjęcia kolejnych wyzwań, zgodnych z wiedzą, umiejętnościami i talentami ucznia.
Sprawdź możliwości Rejestru i aplikacji już dziś
Zobacz, jak możesz wykorzystać narzędzia na zajęciach
- Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji − to publiczna baza opisów kwalifikacji włączonych do ZSK. Można w niej sprawdzić, czego dotyczy dana kwalifikacja czy jakie efekty uczenia się potwierdzisz. To przydatne narzędzie, w sytuacji gdy porównujesz możliwe ścieżki rozwoju albo chcesz zweryfikować, co faktycznie potwierdza certyfikat.
Jak możesz wykorzystać Rejestr w pracy z uczniem?
- Gdy planujecie jego rozwój, pokaż konkretne kwalifikacje i kroki, które pomogą mu zdobyć pracę w wymarzonym zawodzie.
- Do celu prowadzą różne drogi − nie musisz np. kończyć szkoły branżowej, żeby pracować w budownictwie. Wskaż uczniowi, jak kwalifikacje wolnorynkowe i sektorowe mogą mu w tym pomóc.
- Kompas szkolnictwa branżowego − znajdziesz tu jasne wyjaśnienia, na czym polega dany zawód i jak go możesz zdobyć potrzebne kwalifikacje, gdzie w Polsce są szkoły, które przygotowują do tej profesji. Masz tu także możliwość porównania różnych zawodów oraz dostaniesz podpowiedzi, w których zawodach absolwenci zarabiają najwięcej lub jak szybko znajdują pracę po szkole;
- bazę wiedzy – raporty, analizy i publikacje naukowe podpowiadają, jakie są trendy, wyzwania, a także najnowsze rozwiązania w edukacji i na rynku pracy. Znajdziesz tam też dużo praktycznych porad i wskazówek dydaktycznych
Sprawdź źródła:
Centrum Badania Opinii Społecznej (1994). Dostępność Szkół w Polsce. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/1994/K_158_94.PDF (dostęp: 3.09.2026)