Można się w tym trochę pogubić. Potocznie „zawód” i „kwalifikacja” bywają stosowane wymiennie, a jednak nie oznaczają tego samego. Jeśli chcesz wiedzieć, jak funkcjonują one w edukacji i na rynku pracy, warto zastanowić się, co stoi za tymi określeniami.
Zawód − co robisz na rynku pracy?
Według Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia zawód to ogólny zbiór zadań, które wykonujesz, by zarabiać na życie (np. jako programista, kucharz, pilot wycieczek). Każda praca wymaga odpowiednich kwalifikacji i umiejętności zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki.
Możesz mieć zawód wyuczony, czyli taki, do którego jesteś przygotowany dzięki nauce w szkole albo na uczelni. Ale zawód, który wykonujesz, nie musi (choć może) być zgodny z Twoim wykształceniem.
Kwalifikacje − dowody Twojej wiedzy i umiejętności
Kwalifikacja to oficjalne potwierdzenie, że masz wymagany zestaw wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych w danej dziedzinie. To pojęcie definiuje ustawa o ZSK.
Kiedy kończysz któryś z etapów edukacji formalnej – np. szkołę czy studia – uzyskujesz kwalifikację pełną (kwalifikacje te są wymienione w ustawie o ZSK – art. 8).
Oprócz kwalifikacji pełnych możesz też zdobywać kwalifikacje cząstkowe. Dzięki ustawie o ZSK możesz je uzyskać poza szkołą i uczelnią – są to kwalifikacje uregulowane, wolnorynkowe, sektorowe lub rzemieślnicze. Aby zdobyć taką kwalifikację, musisz przystąpić do oficjalnego sprawdzenia tego, co naprawdę umiesz – robią to wyłącznie uprawnione do tego instytucje.
A jak to wygląda w praktyce?
Zobaczmy to na przykładach. Marek i Ania wybrali różne drogi edukacyjne i zawodowe – uzyskali kwalifikacje pełne i cząstkowe, pracują w swoich zawodach.
- Marek ukończył liceum, potem zdobył tytuł magistra na ekonomii. Pracuje w zawodzie, zgodnie ze swoim wykształceniem – jest analitykiem finansowym w dużej zagranicznej firmie. Od jakiegoś czasu myśli o awansie, w związku z tym zaczął wzbogacać swoje CV. Uzyskał kwalifikację wolnorynkową „Zarządzanie procesami księgowymi”. Za miesiąc planuje porozmawiać z szefem, czy ma szanse na awans i czy powinien jeszcze zdobyć jakiś certyfikat.
Marek pasjonuje się mechaniką samochodową i chciałby w niektóre weekendy popracować u kuzyna w warsztacie. Dlatego jako samouk planuje w przyszłym roku poddać oficjalnej ocenie – walidacji – posiadane umiejętności, żeby zdobyć kwalifikację „Mechanik pojazdów elektrycznych i hybrydowych”.
- Ania od zawsze chciała pracować jako piekarz. Wybrała szkolnictwo branżowe i uzyskała dyplom zawodowy. Potem pracowała u przyjaciółki, gdzie wyspecjalizowała się w pieczeniu według włoskich receptur. Odbyła też kursy w Rzymie i uczyła się samodzielnie. Chciała otworzyć własną firmę i szkolić innych, więc postanowiła zdobyć dyplom mistrzowski piekarza. Teraz ma swoją piekarnię i pierwszych uczniów.
Od czego zacząć?
Skąd masz wiedzieć, jakie kwalifikacje są oficjalnie uznawane w Polsce i jak możesz je zdobyć? Sprawdzone informacje na ten temat i bazę kwalifikacji znajdziesz na portalu kwalifikacje.gov.pl. Do dyspozycji masz też aplikacje, które m.in. pomogą Ci uporządkować dokumenty, podpowiedzą, jakie masz mocne strony i jaka ścieżka rozwoju może do Ciebie pasować.
Kwalifikacje możesz przejrzeć w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji (ZRK).
Wypróbuj także aplikacje, np.:
Co warto wybrać?
Współczesny rynek pracy często pyta zarówno o zawód, jak i o kwalifikacje. Formalna edukacja jest ważnym fundamentem, jednak jeśli wpadniesz na pomysł, jak rozwinąć swoją karierę, zawsze możesz wzbogacić swoje CV o nowe kwalifikacje. Pamiętaj, że przed Tobą są różne możliwości – kontynuuj naukę w szkole lub na uczelni albo zdobywaj nowe kompetencje w inny sposób i potwierdzaj je w uprawnionych instytucjach certyfikujących. Obie ścieżki są wartościowe.
Chcesz wiedzieć więcej?
Poznaj prawdziwe historie: